Stichting Houtense Hodoniemen

Onderzoekt straatnamen, boerderijen, onroerend goed en adellijke families in Houten en omgeving

Familie Munnicks van Cleeff van De Grote- en De Kleine Koppel van Maarschalkerweerd

Familiewapen van Evert van Cleef(f). Bron: Huizenaanhetjanskerkhof.nl.Familiewapen van Evert van Cleef(f). Bron: Huizenaanhetjanskerkhof.nl.
Portret van Gerard Munnicks van Cleeff in 1830-1840, geboren 1797, arts te Utrecht, lid van de Provinciale Staten van Utrecht, lid van de gemeenteraad van Utrecht in, overleden 1860. Heer van De Kleine- en de Grote Koppel en Maarschalkerweerd. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 105801.Portret van Gerard Munnicks van Cleeff in 1830-1840, geboren 1797, arts te Utrecht, lid van de Provinciale Staten van Utrecht, lid van de gemeenteraad van Utrecht in, overleden 1860. Heer van De Kleine- en de Grote Koppel en Maarschalkerweerd. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 105801.

De heerlijkheden De Grote en Kleine Koppel waren tot 1675 van het Domkapittel, daarna gingen ze over naar particuliere eigenaars. In 1675 verkocht het kapittel de beide Koppels aan  Samuel de Mares (-1691), heer van Maarsbergen. Hij zal opgevolgd zijn door zijn zoon Johan de Mares (1666-1718), want diens weduwe Elisabeth van Loon (1674-1752) verkocht de heerlijkheden in 1727 aan Jan Volkerts (-1761). 

In deze verkoop was ook Maarschalkerweerd begrepen. Hoe die heerlijkheid, die had behoord aan het kapittel van Oud-Munster, in de familie De Mares is gekomen, is niet bekend. Volkerts erfgenaam was zijn zuster Clara Margaretha, die de heerlijkheden in 1762 overdroeg op haar zoon Coenraad Christoffels (-1791). De eigendomsrechten van Maarschalkerweerd werden betwist door het kapittel van Oudmunster, maar die strijd werd door Christoffers gewonnen. Hij verkocht de heerlijkheden in 1789 aan Gerard Munnicks (-1804), die in 1804 werd opgevolgd door zijn schoonzoon Nicolaas Cornelis van Cleeff. 

Nicolaas Cornelis van Cleeff, mr. (1751-1818) 1805-1818

Geboren en overleden Utrecht. Hij erfde de heerlijkheden van zijn schoonvader Gerard Munnicks. Hetzelfde geldt voor de heerlijkheid Gerverscop en Breudijk.

Anthonia Elizabeth Munnicks (1765-1829) 1818-1829

Weduwe van de vorige, geboren en overleden te Utrecht. Zij erfde de heerlijkheden en ook de heerlijkheid Gerverscop en Breudijk van haar man. 

Gerard Munnicks van Cleeff, dr. (1796-1860) 1829-1860

Zoon van de vorige, geboren en overleden te Utrecht. Erfde Maarschalkerweerd en de Koppels en Gerverscop en Breudijk van zijn moeder.

Bron: Peter de Jong, Schipluiden (ambachtsheerlijkheid onderzoeker Prov. Utrecht en Zuid-Holland)

Dr. Gerard Munnicks van Cleeff (1796-1860) huwde op 3 mei 1827 te Amsterdam met Sara Jacoba Cornelia van der Meulen (1803-1856). Uit dit huwelijk kwam twee dochters voort:

Anthonia Elisabeth, geboren op 29 januari 1829 te Utrecht (overleden 1857), huwde in 1855 met Carel Casimir Alexander, ridder van Rappard.
Alida Johanna Sara, geboren op 9 maart 1832 te Utrecht (overleden 1866), huwde in 1859 Carel Casimir Alexander van Rappard.

Aankondiging van huwelijksontbinding van Jkvr. van Rappard en Jhr. Roëll op 12 maart 1899. Bron: Arnhemsche Courant 12-01-1900, Delpher.nl.Aankondiging van huwelijksontbinding van Jkvr. van Rappard en Jhr. Roëll op 12 maart 1899. Bron: Arnhemsche Courant 12-01-1900, Delpher.nl.

Gerard Munniks van Cleeff was heer van de ambachtsheerlijkheden: 

Gerverscop en Breudijk (beide buurtschappen gelegen in de gemeente Woerden), 

De Kleine- en de Grote Koppel en Maarschalkerweerd (beide gelegen vanaf 1 januari 1818 tot 31 december 1857 in de gemeente Oud-Wulven. Maarschalkerweerd lag van 1 januari 1858 tot 31 december 1953 in de gemeente Houten. Waarna deze per 1 januari 1954 bij de gemeente Utrecht werd gevoegd.

Na het overlijden kwamen het onroerend goed toe aan zijn kleindochter Ewoudina Louisa Elisabet, ridder van Rappard. Zij huwde op 22 maart 1877 met Jhr. Cornelis Fredrik Alexander Roëll. Uit dit huwelijk kwam een zoon en een dochter. In 1899 verliet Roëll zijn echtgenote onverwacht om zich in Los Angels Californië (Verenigde Staten) te vestigen.

Ewoudina liet haar huwelijk ontbinden bij de rechter in Arnhem op 12 december 1899 in het ijstaan van haar  advocaat L.J. van Gelein Vitringa.

Het is mogelijk dat anno 2020 de ambachtsheerlijkheid De Kleine- en De Grote Koppel en Maarschalkerweerd nog in het bezit is van familieleden Roëll die wonen in de regio Utrecht. Of bij nazaten van Carel Casimir Alexander van Rappard.

Hier miet nog verder archiefonderzoek naar verricht worden.

Fragment van de kaart van de vroegere gemeente Oud-Wulven uit ca. 1850, opgegaan per 1 januari 1858 tezamen met de gemeente Schonauwen in de nieuwe gemeente Houten. Noordelijk deel is de vroegere ambachtsheerlijkheid Maarschalkerweerd. Het zuidelijke deel is de vroegere ambachtsheerlijkheid De Grote- en de Kleine Koppel. Heden liggen hier nu de rijskwegen A12 en A27. De Utrechtse wijk Utrecht Lunetten en de sportvelden van Sportpark Maarschalkerweerd. Maarschalkerweerd is per 1 januari 1954 opgegaan in de gemeente Utrecht. Kaart: Het Utrechts Archief.Fragment van de kaart van de vroegere gemeente Oud-Wulven uit ca. 1850, opgegaan per 1 januari 1858 tezamen met de gemeente Schonauwen in de nieuwe gemeente Houten. Noordelijk deel is de vroegere ambachtsheerlijkheid Maarschalkerweerd. Het zuidelijke deel is de vroegere ambachtsheerlijkheid De Grote- en de Kleine Koppel. Heden liggen hier nu de rijskwegen A12 en A27. De Utrechtse wijk Utrecht Lunetten en de sportvelden van Sportpark Maarschalkerweerd. Maarschalkerweerd is per 1 januari 1954 opgegaan in de gemeente Utrecht. Kaart: Het Utrechts Archief.
In geel gearceerd de gronden van Jan Willem van Cleef op 1 oktober 832. Zijn broer Nicolaas Cornelis van Cleeff (1751-1818) erft in 1836 na het overlijden van Jan Willem de gronden in Maarschalkerweerd. Van 1805 tot 1818 krijgt Nicolaas ook de ambachtsheerlijkheid De Grote- en De Kleine Koppel en Maarschalkerweerd in eigendom. Tussen 1818-1829 heeft zijn weduwe Anthonia Elizabeth Munniks de ambachtsheerlijkheid in bezit. Na haar overlijden komt de ambachtsheerlijkheid in het bezit van haar zoon Dr. Gerard Munnicks van Cleeff. Hij laat zich vernoemen naar de achternamen van zijn vader (Van Cleeff) en moeder (Munnicks). De grond in Maarschalkerweerd blijft tot 1913 in het bezit van de kleindochter van Gerard Munnicks. Jkvr. Ewoudina Louisa Elisabeth, ridder van Rappard. Hieran is tot heden niet bekend aan wie de ambachtsheerlijkheid in de twintigste eeuw toekomt. Of aan Jhr. Roëll de echtgenoot van Ewoudina of aan haar vader Jhr. Karel Casimir Alexander, ridder van Rappard. Bron: Peter de Jong, Schipluiden.In geel gearceerd de gronden van Jan Willem van Cleef op 1 oktober 832. Zijn broer Nicolaas Cornelis van Cleeff (1751-1818) erft in 1836 na het overlijden van Jan Willem de gronden in Maarschalkerweerd. Van 1805 tot 1818 krijgt Nicolaas ook de ambachtsheerlijkheid De Grote- en De Kleine Koppel en Maarschalkerweerd in eigendom. Tussen 1818-1829 heeft zijn weduwe Anthonia Elizabeth Munniks de ambachtsheerlijkheid in bezit. Na haar overlijden komt de ambachtsheerlijkheid in het bezit van haar zoon Dr. Gerard Munnicks van Cleeff. Hij laat zich vernoemen naar de achternamen van zijn vader (Van Cleeff) en moeder (Munnicks). De grond in Maarschalkerweerd blijft tot 1913 in het bezit van de kleindochter van Gerard Munnicks. Jkvr. Ewoudina Louisa Elisabeth, ridder van Rappard. Hieran is tot heden niet bekend aan wie de ambachtsheerlijkheid in de twintigste eeuw toekomt. Of aan Jhr. Roëll de echtgenoot van Ewoudina of aan haar vader Jhr. Karel Casimir Alexander, ridder van Rappard. Bron: Peter de Jong, Schipluiden.
De gronden in geel gearceerd die lagen in de vroegere ambachtsheerlijkheid De Grote- en de Kleine Koppel opgenomen naar de kadasterkaart van 1 oktober 1832. Bron: HISGIS Utrecht.De gronden in geel gearceerd die lagen in de vroegere ambachtsheerlijkheid De Grote- en de Kleine Koppel opgenomen naar de kadasterkaart van 1 oktober 1832. Bron: HISGIS Utrecht.


Kaart waarop rechtsonder een van de vroegste en duidelijkste tekening van hofstede De Koppel is te vinden uit 1626. Links in het groen de landerijen in de ambachtsheerlijkheid De Kleine Koppel met daarnaast de Ravensewetering en de Helleburgerkade. Rechtsonder de Koppeldijk en het Houtense Zandpad. Rechts boven de niet meer bestaande Ravensedijk (Oude Liesboschweg). Bron: Het Utrechts Archief, kapittel Oud Munster.Kaart waarop rechtsonder een van de vroegste en duidelijkste tekening van hofstede De Koppel is te vinden uit 1626. Links in het groen de landerijen in de ambachtsheerlijkheid De Kleine Koppel met daarnaast de Ravensewetering en de Helleburgerkade. Rechtsonder de Koppeldijk en het Houtense Zandpad. Rechts boven de niet meer bestaande Ravensedijk (Oude Liesboschweg). Bron: Het Utrechts Archief, kapittel Oud Munster.


Kaart uit het kaartenboek van het kapittel Den DOM rond 1600. Links de Koppeldijk (Rijndijkje), Kattestaart/Koningsweg met de Kovelaarsbrug. Bovenaan de Kromme-Rijn. Rechtsonder de Mereveldseweg met ten noorden daarvan aan de Koningsweg een boerderij die al in vroegere tijden is verdwenen. Bron: Het Utrechts, 216.Kaart uit het kaartenboek van het kapittel Den DOM rond 1600. Links de Koppeldijk (Rijndijkje), Kattestaart/Koningsweg met de Kovelaarsbrug. Bovenaan de Kromme-Rijn. Rechtsonder de Mereveldseweg met ten noorden daarvan aan de Koningsweg een boerderij die al in vroegere tijden is verdwenen. Bron: Het Utrechts, 216.


Kaart uit 1605 met rechtsboven hofstede De Koppel met van rechts naar links de Oud-Wulverbroekwetering in het gerecht van Maarschalkerweerd. Links de Koningsweg. Bron: Het Utrechts Arcief, kapittel St. Jan.Kaart uit 1605 met rechtsboven hofstede De Koppel met van rechts naar links de Oud-Wulverbroekwetering in het gerecht van Maarschalkerweerd. Links de Koningsweg. Bron: Het Utrechts Arcief, kapittel St. Jan.


Kaart van Maarschalkerweerd uit 1643 en de landerijen van het Utrechtse kapittel van Oud-Munster. Bron: Het Utrechts Archief, kapittel Oud-Munster.Kaart van Maarschalkerweerd uit 1643 en de landerijen van het Utrechtse kapittel van Oud-Munster. Bron: Het Utrechts Archief, kapittel Oud-Munster.


Kaart van Maarschalkerweerd uit 1737 en de landerijen van het Utrechtse kapittel van Ten DOM. Bron: Het Utrechts Archief, kapittel Ten DOM.Kaart van Maarschalkerweerd uit 1737 en de landerijen van het Utrechtse kapittel van Ten DOM. Bron: Het Utrechts Archief, kapittel Ten DOM.



Grondgebruik binnen de waterschappen Houten, Vechter- en Oud-Wulverbroek Rijn en Dijk midden en bovenaan De Kleine- en De Grote Koppel. Bron: Regionaal Historisch Centrum Rijnstreek en Lopikerwaard te Woerden.Grondgebruik binnen de waterschappen Houten, Vechter- en Oud-Wulverbroek Rijn en Dijk midden en bovenaan De Kleine- en De Grote Koppel. Bron: Regionaal Historisch Centrum Rijnstreek en Lopikerwaard te Woerden.



Luchtfoto uit ca. 1950 waarop links De Grote Koppel midden en rechts de gronden van Bunnik Mereveld en rechtsboven Landgoederen Nieuw-Amelisweerd, Oud-Amelisweerd en Rhijnauwen. Onderaan de net een paar jaar aangelegde rijksweg A12. Bron: Instituut voor Militaire geschiedenis.Luchtfoto uit ca. 1950 waarop links De Grote Koppel midden en rechts de gronden van Bunnik Mereveld en rechtsboven Landgoederen Nieuw-Amelisweerd, Oud-Amelisweerd en Rhijnauwen. Onderaan de net een paar jaar aangelegde rijksweg A12. Bron: Instituut voor Militaire geschiedenis.


Grondgebruik in de omgeving en op het Landgoed Nieuw-Amelisweerd in 1965 in Maarschalkerweerd door familie Bosch van Drakestein. Bron: Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU), gem. Bunnik.Grondgebruik in de omgeving en op het Landgoed Nieuw-Amelisweerd in 1965 in Maarschalkerweerd door familie Bosch van Drakestein. Bron: Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU), gem. Bunnik.