Stichting Houtense Hodoniemen

Onderzoekt straatnamen, boerderijen, onroerend goed en adellijke families in Houten en omgeving

Over ons ... Hoe het allemaal begon ...


Kunde van straatnamen onderzoeken: Hodo (Grieks: hodos = weg) -

nomie = leer of onderzoek.  


"Van historische foto's beschrijven als vrijwilliger tot volwaardig historicus"

Mijn naam is Sander van Scherpenzeel.

Sinds 28 juni 2018 voorzitter van Stichting Houtense Hodoniemen

Hoe het begon

Sanders carrière begon bij de gemeente Houten in maart 2006. Hij was geïnteresseerd in hoe Houten er in beeld dus in foto's er vroeger uitzag. Hij kwam binnen in de Oudheidskamer en mocht een dagje foto's scannen van de heer Otto Wttewaall die de beheerder was van de Oudheidskamer Houten.

Ruim een jaar later in mei 2007 kwam hij in dienst als vrijwilliger bij de gemeente Houten. Om ruim alle 10.000 tot 15.000 foto's voorzien van een beschrijving. Dit heeft hij ruim 4 jaar met plezier gedaan. In de loop der tijd ben is hij zich bovenmatig gaan interesseren in de wegen, straten, pleinen van de gemeente Houten. Sander kreeg ook de kans van de heer Wttewaall om de Houtense straatnaamdossiers te bestuderen. In 2011 en 2012 heeft Sander nog een jaar gewerkt op het gewone archief van de gemeente. Hier heeft Hij zich bezig gehouden met het constructie- en sonderingsarchief opnieuw te ordenen en te inventariseren. Hierbij had hij ook als werk het scannen van de A0 tekeningen.

Vanaf oktober 2016 is Sander weer terug bij de gemeente Houten in de functie van Ondersteunend Archiefmedewerker. Hij houd zich bezig net als in 2012 met het constructie- en sonderingsarchief en aller ander handen klussen die in het archief gedaan moeten worden.

Vanaf 1 janauri 2019 is Sander werkzaam bij de gemeente Houten als Medewerker Informatievoorziening.

In zijn vrije tijd ...

Foto Reinier JonkheerFoto Reinier Jonkheer

Vanaf de september 2013 was Sander als vrijwilliger werkzaam op het kerkarchief van de PKN gemeente Houten in de Opstandingskerk om dossiers aan te maken en te inventarissen. Dossiers die van de verschillende kerk werkgroepen en clusters zijn geweest.

Vanaf oktober 2016 is Sander Adviseur Kerkarchief bij deze kerkgemeente.

Van september 2013 tot oktober 2016 heeft Sander gewerkt als vrijwilliger voor de Archeologische Werkgroep 'Leen de Keijzer' in Houten. De werkgroep is gehuisvest in het Oude Station van Houten, Stationserf 99. Na deze tijd is Sander nog aanwezig als stille kracht achter de schermen en helpt mee met het voorbereiden van nieuwe tentoonstelling. 

Sinds mei 2015 is Sander webmaster voor de Houtense Stichting Houten Ontmoet met als onderdeel daarvan Het WERELDHUIS gelegen aan de Dijkhoeve 1 in de wijk Houten Noordwest buurt De Hoeven. In Het WERELDHUIS worden verschillende werkzaamheden verricht in het kader van WMO, vluchtelingenwerk en maatschappelijke aangelegenheden.

Zie de website voor meer informatie: houtenontmoet.nl

Vanaf de zomer van 2015 kunt u Sander ook voor voordrachten over de Houtense naamgeving van straten, lanen, wegen, paden en watergangen vragen. Met daarbij ook een stukje geschiedenis in het verhaal gekoppeld. Voor meer informatie zie de pagina Voordrachten (Linksboven in het menu onder het onderdeel Activiteiten SHH).

Vanaf januari 2015 is Sander lid van de werkgroep Historie en Genealogie van de Historische Kring Tussen Rijn en Lek. Samen met de leider van de groep verrichten we allerhande onderzoeken en bezoeken we samen regelmatig een archiefdienst in de regio Utrecht.

Archief Ambassadeur

In november 2017 is Sander officieel benoemd tot archiefambassadeur van het RHC Zuidoost Utrecht te Wijk bij Duurstede. Dat houdt in dat hij kleine particuliere archieven, huisarchieven (kastelen of boerderijen) of andere waardevolle archieven in de gemeente Houten mag ordenen, inventariseren en inventarislijsten mag maken. Met als uiteindelijk doel de overbrenging ervan naar het Regionaal Historisch Centrum Zuidoost Utrecht te Wijk bij Duurstede. Waar het dan tot het einde der tijden veilig wordt opgeslagen.

Archiefonderzoek

Daarnaast doet Sander ook archiefonderzoek onder de naam van Stichting Houtense Hodoniemen (SHH) in de regionale archieven in de regio Utrecht. Zie meer hierover in het menu 'Archiefonderzoeken'.

(Adellijke) families en onroerend goed

Verder is SHH bovenmatig geïnteresseerd in bepaalde adellijke families/onroerend goed en boerderijen in de omgeving van de gemeenten Houten, Nieuwegein, Bunnik, Wijk bij Duurstede en Utrecht zoals deze er in vroegere tijden waren.

Van de volgende adellijke families en boerderijen doet SHH regelmatig oppervlakkig onderzoek:

1. De Franse Prins en zijn nazaten (Xavier de Yturbe/Yturbe/Leusse) Th. A.L.B. graaf d' Alsace, prins d' Hénin met zijn eigendommen in Houten in de periode 1853-1989. Waaronder we in het Oude Dorp van Houten ooit een Prinsenbuurt en Prinsenweg hadden. Wat nu de Prins Bernhardweg is.

2. De familie Bosch van Drakestein (Ghislaine)/Bosch van Oud-Amelisweerd die de landgoederen Oud- en Nieuw-Amelisweerd en en huize Groenewoude in eigendom hadden. Allebei gelegen in de gemeenten Bunnik (Rhijnauwen) en Houten (Maarschalkerweerd/Oud-Wulven).

Familie Bosch van Drakestein had de volgende 4 boerderijen in de huidige en vroegere gemeente Houten in eigendom:

Boerderij De Klomp Oude Mereveldseweg 2-4 Foto: Sander van ScherpenzeelBoerderij De Klomp Oude Mereveldseweg 2-4 Foto: Sander van Scherpenzeel

2.1   Boerderij De  Klomp aan de Oude Mereveldseweg 2-4 eeuwen lang in eigendom geweest van het Utrechtse kapittel van Sint Jan. In 1819 koop Paulus Wilhelmus Bosch van Drakestein de boerderij van de Domeinen. Na zijn overlijden in 1834 legt zijn zoon Willem Bosch van Drakestein in 1835 de eerste steen voor de huidige boerderij zoals wij die tegenwoordig nog kennen. Na het overlijden van Paulus erft zijn zoon Willem het landgoed Nieuw-Amelisweerd in het Houtense Maarschalkweerd/Oud Wulven en Bunnikse Vechten/Rhijnauwen. Hij noemt zich dan ook wel jonkheer Willem Bosch van Drakestein van Nieuw-Amelisweerd. Na zijn overlijden op 1 september 1853 erf zijn zoon Hendricus Paulus Cornelis Bosch van Drakestein het landgoed Nieuw-Amelisweerd. Waaronder ook bij het bezit van het landgoed boerderij De Klomp in het Bunnikse Vechten behoord. In 1914 overlijd Hendricus en erf zijn schoonzoon jonkheer Van Nispen tot Sevenaer de boerderij. Per 1 januari 1964 komt de boerderij in de gemeente Houten te liggen na de grondannexatie met de gemeente Bunnik.

Op 24 december 1981 verkoopt jonkheer Paul van Nispen tot Sevenaer wonende te Den Haag boerderij De Klomp aan Johannes Reinier Klever voor 230.000 gulden. Tot op de dag van vandaag woont de familie Klever nog steeds op de boerderij.

Boerderij De Koppel omstreeks 1930-1940. Reconstructie tekening Peter Koch.Boerderij De Koppel omstreeks 1930-1940. Reconstructie tekening Peter Koch.

2.2   Boerderij De Koppel ooit gelegen aan het einde van de Koppeldijk en aan het begin van het Rijndijkje. Gelegen tegen de grens van het Utrechtse Tolsteeg aan is eeuwenlang in eigendom geweest van het Utrechtse kapittel ten DOM. In 1819 koopt Paulus Wilhelmus Bosch van Drakestein de boerderij van de Domeinen. Na het overlijden van Paulus in 1834 erft zijn zoon Willem Bosch van Drakestein boerderij De Koppel. Zijn nazaat Paulus Titus Marie Jozef Bosch van Drakestein verkoopt de boerderij in 1896 aan veehouder Michiel van Zijl.

Per 1 januari 1954 komt de boerderij op Utrechts grondgebied te liggen na de grote grondannexatie van die tijd. Het Houtense Maarschalkerweerd wordt ook bij de gemeente Utrecht gevoegd.

Een nazaat van Michiel van Zijl verkoopt de boerderij in 1964 aan de gemeente Utrecht voor de toenmalige stadsuitbreiding van Utrecht Lunetten. Kort daarna is de boerderij gesloopt.

Boerderij De Grote Geer, Snoeksloot 64. Foto: Peter Koch.Boerderij De Grote Geer, Snoeksloot 64. Foto: Peter Koch.

2.3   Boerderij De Grote Geer ooit gelegen aan de Binnenweg kwam in 1985 te liggen aan de Snoeksloot 64 nadat eromheen de wijk De Sloten was gerealiseerd. Het is bekend in de bronnen dat de boerderij al in 1819 in het bezit is van Cornelia van Bijleveld de moeder van Paulus Wilhelmus Bosch van Drakestein. De man van Cornelia, Theodorus Gerardus Bosch die in 1802 al overlijd had voor die tijd al wat gronden in eigendom in het Houtense 't Goy. Na het overlijden van Cornelia in 1823 erft haar zoon Paulus de boerderij. Tot 1927 zou de boerderij in het bezit blijven van familie Bosch van Drakestein. Via de nazaten Van Nispen tot Pannerden en Helmich verkoopt deze laatste familie de boerderij in 1973 aan de familie Van Wijk die er al reeds tiental jaren erop de pachters waren. In dat zelfde jaar laat de familie Van Wijk de boerderij bij openbare veiling veilen en koopt de gemeente Houten boerderij De Groote Geer met de desbetreffende landerijen.

Boerderij Schoneveld tot 2003 gelegen aan de Leedijk tegenwoordig Leedijkerhout 15-17. Foto: Peter Koch.Boerderij Schoneveld tot 2003 gelegen aan de Leedijk tegenwoordig Leedijkerhout 15-17. Foto: Peter Koch.

2.4   Boerderij Schoneveld (Leedijkerhout 15-17) was ook in het bezit van de familie Bosch van Drakestein voor 1832 tot 1931 nadat bij openbare veiling de boerderij in het bezit  kwam van de pachters Van Wijk die er al geruime tijd op boerden.





3. De familie de Wijkerslooth de Weerdesteyn/Van Brienen van de Groote Lindt/Ram van Schalkwijk die kasteel Wulven en landerijen in Wulven en het gerecht/gemeente Schalkwijk in eigendom hebben gehad. Ook hadden zij boerderijen Het Groen, Nieuw Wulven/sociaal cultureel centrum De Heuvel en het Rechthuis van Wulven in eigendom.

4. De familie Sturkenboom van Tiellandt/van Westrenen. Zij hadden het land Tiellandt (wijk Tiellandt, buurt De poorten, Warinenpoort) in eigendom gehad waar tot in waarschijnlijk in de 17e eeuw de woontoren Tiellandt op heeft gestaan. Tiellandt betekend waarschijnlijk in het oud Nederlands 't eiland. Ook hadden ze in de 18e en 19e eeuw veel onroerend goed in 't Goy, Werkhoven en Cothen/Dwarsdijk in eigendom waaronder ook landgoed Wickenburgh (Westrenen).

5. De familie Testas van Oud Wulven die de heerlijkheid/gerecht/gemeente Oud Wulven in bezit hadden in de periode 1790-1910.

6. De familie Wttewaall (uitsprekend als Uutewaal) zei hadden veel land in 't Goy, Schalkwijk en Tull en ' Waal in bezit. Nog steeds is landgoed Wickenburgh in 't Goy bij deze familie in bezit.

7. Adellijke families die in Houten ook onroerend goed of boerderijen in bezit hadden onderzoekt SHH ook op kleine schaal. Zoals de families: Strick van Linschoten van Rhijnauwen, Boetzelaer, Boetzelaer van Dubbeldam, Both Hendriksen, Pesters, Gillot van Heemstede, de Graaf van Vapour van Wulven, de Kock en Estoppey.

8. Oude middeleeuwse nog bestaande Utrechtse organisatie die onroerend goed in Houten hadden of nog steeds hebben onderzoekt SHH ook:

Hierbij te denken aan de fundatie Beyerskameren gesticht in 1597. Die tot de jaren 80 20ste eeuw veel land in bezit hadden in de wijk De Poorten en De Slagen. Boerderij De Steenen Poort gelegen aan de Warinenpoort was ook in het bezit van deze organisatie. Link: https://nl.wikipedia.org/wiki/Beyerskameren

Een ander voorbeeld van wat SHH onderzocht heeft zijn de archieven van het kapittel van De Riddelijke Duitse Orde, balije van Utrecht, gelegen aan de Springweg in Utrecht. Deze hadden en hebben nog steeds vooral in 't Goy en Oud Wulven veel onroerend goed in bezit. Link: http://rdo.nl

En als laatste het archief van Het Onze Lieve Vrouwe Broederschap Houten wat al sinds 1497 bestaat. Deze hadden tot de jaren 90 20ste eeuw vooral in Houten Zuid onroerend goed in bezit. Link: http://www.olvb.nl

9. Verder onderzoekt SHH de volgende boerderijen met de bedoeling er ook ooit een publicatie van te maken:

Het Blauwe Huis (Nieuwe Houtenseweg 55), Slagmaat aan de Marsdijk in Bunnik tot 1964 behorend bij de gemeente Houten, Nieuwoord gelegen aan de Notengaarde, Den Oord gelegen aan de Tarwe-oord en boerderij Rijsbrug gelegen aan de Binnenweg.


Houtense Hodoniemen in de media:

Houtens Nieuws, woensdag 28 november 2018

In november 2018 is er een interview in het Houtens Nieuws geweest met ons als bestuur van Stichting Houtense Hodoniemen. Ter gelegenheid van de oprichting van de stichting bij de notaris op donderdag 28 juni 2018.

Tekst en foto Tanja Vlieger

Download artikel (pdf)









 


Wijkkrant de Noordooster, van Houten Noordoost, najaar 2017

 

In december 2017 stond Sander met zijn Houtense Hodoniemen verhaal in de wijkkrant de Noordooster. De wijkkrant van Houten Noordoost. Uitgegeven door Van Houten en Co, Annekee Bosveld. Tekst Ditje Schipper, foto Reinier Jonkheer.

Download artikel (pdf)




Houten Nieuws, 't Groentje, zomer 2017


Artikel en foto: Artikel en foto: 't Groentje Houtens Nieuws John van Amerongen

In de week van woensdag 26 juli 2017 stond er een interview met Sander en zijn Houtense Hodoniemen project in het Houtens Nieuws. Een huis-aan-huis krant voor gemeenten in het Kromme-Rijngebied (Bunnik, Wijk bij Duurstede en Houten).

Journalist en foto: John van Amerongen

Download artikel (pdf)

Eigenhoutje Magazine, zomer 2016

In het voorjaar van 2016 is Sander geïnterviewd voor het Eigenhoutje Magazine dat per kwartaal in Houten verschijnt voor de Houtense inwoners. Het interview en de foto's zijn afkomstig van Marieke Boersma-Lensen en mij. Het artikel kan je in PDF downloaden en lezen.


Artikel en Foto's: Marieke Boersma-Lensen en Sander van Scherpenzeel

Artikel en Foto's: Marieke Boersma-Lensen en Sander van Scherpenzeel

Download het artikel

Trefpunt Houten, zomer 2015

In mei 2015 werd Sander benaderd door de Montessori-school Houten om uitleg te geven aan de schoolklassen van groep 6 tot en met 8 over de straatnamen van Houten Castellum.

Op het plein voor de Kwalitaria van Castellum kwamen de groepen met fietsen, hulpouders en docenten aan. Zij maakten een fietstocht door Houten in het kader van de Romeinenweek die ze hielden en ze bezochten allerlei archeologische monumenten en objecten in Houten die iets met het de Romeinen te maken hebben.

Zo ook bezochten ze Houten Castellum, de wijk van Houten waar we de straatnamen in het oud-Italiaans schrijven. Sander gaf uitleg over de voor- en achtervoegsels in de straatnamen van Castellum en liet de kinderen ook meedenken over wat de verschillende woorden kunnen betekenen. Hij kreeg veel complimenten van de leerlingen, ouders en leerkrachten.

Onder de aanwezige ouders was ook een freelance journalist van Het Trefpunt Houten. Die was wel geïnteresseerd in zijn verhaal achter zijn hobby van de straatnamen van Houten. Zij heeft hem toen uitgenodigd voor een gesprek in Het Oude Station van Houten. Na het interview wat hij met haar had werd het op woensdag 8 juni 2015 gepubliceerd in Het Trefpunt Houten. Het artikel werd ook gemaakt om nog een verhaal te publiceren voor de krant om in de zomermaanden wat opvulling te hebben. Maar ook omdat men geïnteresseerd was hoe het toen met Sander ging na het interview wat hij 3 jaar eerder gaf aan die krant. Hieronder lees je het resultaat.


Foto en artikel Edna Smet, Trefpunt Houten.

Trefpunt Houten, voorjaar 2015

In Het Trefpunt van woensdag 20 mei 2015 werd Sanders naam en website genoemd. Het grappige van het hele verhaal is dat hij daar pas achter kwam op zondagmorgen 24 mei 2015. Sander werd wakker en opende voor een keer de spammap van zijn mail op zijn mobiel om eens te kijken wat erin zat. Hij kwam tot de ontdekking dat mensen het artikel in de krant hadden gelezen en vragen hadden gesteld. Dus hij heeft toen gauw alle mailtjes beantwoord aan de vragenstellers.

Trefpunt Houten, zomer 2012

In de zomer van 2012 werd Sander geïnterviewd door Bertus Bouwman van Het Trefpunt Houten met daarin zijn verhaal over Sanders grote hobby: straatnamen. Hierin vertelde Sander dat hij met een goede vriend op een avond in die periode een wandeling maakte over het bedrijventerrein De Schaft en dat het hem daarbij opviel dat het straatnaambord een verkeerde spelling vermeldde. Er stond: Albert Pistoriusweg, terwijl dit Albers Pistoriusweg moest zijn. Sander heeft in die tijd nog heel wat complimenten gekregen over het artikel in de krant.
Wat betreft het verkeerde straatnaambord, dit werd uiteindelijk anderhalf jaar later vervangen door een goed gespeld straatnaambord.