Stichting Houtense Hodoniemen

Onderzoekt straatnamen, boerderijen, onroerend goed en adellijke families in Houten en omgeving

Familie Bosch van Drakestein - Nieuw Amelisweerd - 

Vast- en Onroerend goed

Familiewapen Bosch van Drakestein. Bron: Wikipedia. Familiewapen Bosch van Drakestein. Bron: Wikipedia.


            

Gezicht vanuit het westen over de Kromme Rijn op de voorzijde van huis Nieuw-Amelisweerd te Bunnik in 1869. Naar een litho door J.D. Steuerwald naar PJ. Lutgers. Digitaal ingekleurd en gerestaureerd. Bron: Regionaal Archief Zuid- Utrecht (RAZU), 084, 57405, 55. Gezicht vanuit het westen over de Kromme Rijn op de voorzijde van huis Nieuw-Amelisweerd te Bunnik in 1869. Naar een litho door J.D. Steuerwald naar PJ. Lutgers. Digitaal ingekleurd en gerestaureerd. Bron: Regionaal Archief Zuid- Utrecht (RAZU), 084, 57405, 55.


 

Vast- en Onroerend goed van Landgoed Nieuw Amelisweerd


Jhr. Willem Bosch van Drakestein van Nieuw-Amelisweerd was van 1839 tot 1853 gemeenteraadslid van de gemeente Utrecht.


De diverse huisnummers die aan panden zijn gegeven toen deze nog binnen de rode lijn bij de gemeente Houten behoorden tussen 1858 en 1954. Voor 1858 bij de gemeente Oud-Wulven/Maarschalkerweerd. De letter O staat voor de wijknummering Oud-Wulven. Bron: Gemeente Houten. De diverse huisnummers die aan panden zijn gegeven toen deze nog binnen de rode lijn bij de gemeente Houten behoorden tussen 1858 en 1954. Voor 1858 bij de gemeente Oud-Wulven/Maarschalkerweerd. De letter O staat voor de wijknummering Oud-Wulven. Bron: Gemeente Houten.



Hij stond er ook om bekend regelmatig niet te verschijnen bij de raadsvergaderingen in Utrecht. Vermoedelijk rond 1850 kocht Willem Bosch diverse landerijen op in de omgeving van Middelburg (Walcheren).

In de eerste helft van de negentiende eeuw was er een getrouwd echtpaar, Jan Hinlopén (1755-1808) en zijn vrouw Jkvr. Anna Elisabeth Schorer (1761-1817). Ze woonden in de binnenstad van Utrecht.



Koetshuis aan de Koningslaan 1a, 3 en 5 te Bunnik 

Koetshuis van landgoed Nieuw-Amelisweerd op 8 september 1997 aan Koningslaan 3, het koetshuis werd gebouwd in 1740. Hier zijn de zussen, actrices Carice van Houten en Jelka van Houten een deel van hun jeugd opgegroeid. Moeder Margje Stasse woont er nog. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 117160. Koetshuis van landgoed Nieuw-Amelisweerd op 8 september 1997 aan Koningslaan 3, het koetshuis werd gebouwd in 1740. Hier zijn de zussen, actrices Carice van Houten en Jelka van Houten een deel van hun jeugd opgegroeid. Moeder Margje Stasse woont er nog. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 117160.



Ten zuidoosten van het hoofdgebouw een rood bakstenen koetshuis op rechthoekige grondslag bestaande uit één bouwlaag onder een afgeplat schilddak, gedekt met gesmoorde Hollandse pannen.

In het noordelijke deel het oorspronkelijke koetsgedeelte met naast de stalling voor de koetsen, een koetsierskamer, stal en hooizolder. In het zuidelijk deel van het pand de oorspronkelijke tuinmanswoning. Tegen de lange westelijke zijgevel bevond zich tot 1929 een oranjerie.


Koetshuis van landgoed Nieuw-Amelisweerd in de winter van 1901 aan Koningslaan 3-5. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 79893. Koetshuis van landgoed Nieuw-Amelisweerd in de winter van 1901 aan Koningslaan 3-5. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 79893.



De symmetrische noordelijke eindgevel is op het hoofdgebouw gericht, wit gepleisterd en voorzien van twee dubbele koetsdeuren in een getoogd spaarveld; tussen beide getoogde spaarvelden een rechthoekig spaarveld met daarboven een paardenhoofd in reliëf.

De gootlijst wordt in het midden onderbroken door een tot halverwege het dakschild opgetrokken dakkapel met centraal hooiluik, gedekt door een steekkap met overstek. De eveneens symmetrische zuidelijke eindgevel (voorgevel tuinmanswoning) is op de moestuin geprojecteerd. Centraal in deze gevel een toegangsdeur met groot bovenlicht voorzien van kleine ruitjes; ter weerszijden een meerruits schuifvenster; op het dak een eenvoudige kapel met dubbel meerruits venster.


Koetshuis van landgoed Nieuw-Amelisweerd op 8 september 1997 aan Koningslaan 5. Hier woonde van 1958 tot 2015 het echtpaar Gert en Fiep Hoogstraten. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 117159. Koetshuis van landgoed Nieuw-Amelisweerd op 8 september 1997 aan Koningslaan 5. Hier woonde van 1958 tot 2015 het echtpaar Gert en Fiep Hoogstraten. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 117159.



In de lange westgevel onder andere meerruits schuifvensters, vermoedelijk aangebracht na sloop van de oranjerie in 1929. De lange oostgevel wordt in het midden onderbroken door een wit gepleisterde, hoog oprijzende, risalerende middenpartij, gedekt door een steekkap met overstek (voorgevel koetsierswoning).

In deze middenpartij rechts een hoger gelegen portiek met toegangsdeur, bereikbaar via een trapje, links twee gekoppelde meerruits vensters; op de verdieping links een smal venster, rechts een dubbele deur met bovenlicht; links van de trap naar de deur een keldervenster. Links en rechts van de koetsierswoning verschillende soorten vensters, rechts bovendien een dubbele koetsdeur met dubbel bovenlicht. Het koetshuis werd gebouwd kort na 1740 in opdracht van Reynier van Utenhove.

Bron: Rijksmonumenten Register, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) te Amersfoort.


        

Carice van Houten (Geboren: 5 september 1976). Bron: Thom Hoffman / nummer19 / CC BY https://creativecommons.org/licenses/by/3.0) / commons.wikimedia.org. Carice van Houten (Geboren: 5 september 1976). Bron: Thom Hoffman / nummer19 / CC BY https://creativecommons.org/licenses/by/3.0) / commons.wikimedia.org.


Jelka van Houten (Geboren: 1 september 1978). Bron: nummer19 management / CC BY (https://creativecommons.org/licenses/by/3.0) / commons.wikimedia.org. Jelka van Houten (Geboren: 1 september 1978). Bron: nummer19 management / CC BY (https://creativecommons.org/licenses/by/3.0) / commons.wikimedia.org.


         


In de jaren 80 van de twintigste eeuw woonde Carice van Houten met haar jongere zus Jelka van Houten in het koetshuis van Nieuw-Amelisweerd.


De Oranjerie en koetshuis van Nieuw-Amelisweerd. Voor het koetshuis een rijtuig bespannen met twee paarden naar een ontworpen ansichtkaart van Bea Groen uit 2013. Bron: Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU), 084, 57343, 90. De Oranjerie en koetshuis van Nieuw-Amelisweerd. Voor het koetshuis een rijtuig bespannen met twee paarden naar een ontworpen ansichtkaart van Bea Groen uit 2013. Bron: Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU), 084, 57343, 90.



    Boswachterswoning aan het Jaagpad O96      

Gezicht op de voormalige boswachterswoning Jaagpad 96 te Utrecht op 8 september 1997. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 117161. Gezicht op de voormalige boswachterswoning Jaagpad 96 te Utrecht op 8 september 1997. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 117161.



Aan de Kromme Rijn in Maarschalkerweerd Utrecht aan het Jaagpad 96 staat de uit 1920 daterende boswachterswoning. Hier woonde de boswachter, om toezicht te houden op het bos van Nieuw-Amelisweerd.


Verwijzingsbord van huisnummers op de kruising van de Koningslaan met de Mereveldseweg bij het viaduct over de rijksweg A27. Koningslaan 1 t/m 5 verwijzen naar het hoofdhuis met bijgebouw op het landgoed Nieuw-Amelisweerd. 'Jaagpad 96' verwijst naar de Boswachterswoning aan het Jaagpad langs de Kromme Rijn. Het huisnummer is in 1930 door de gemeente Houten gegeven bij het instellen van de nieuwe huisnummering in de buurt (Oud-Wulven) waarvoor O96 voor Oud-Wulven staat en 96 voor het 96ste huis. Na de annexatie van Oud-Wulven/Maarschalkerweerd naar de gemeente Utrecht vanaf 1 januari 1954. Heeft de boswachterswoning nooit meer een ander huisnummer gekregen. Foto uit juli 2021, Sander van Scherpenzeel. Verwijzingsbord van huisnummers op de kruising van de Koningslaan met de Mereveldseweg bij het viaduct over de rijksweg A27. Koningslaan 1 t/m 5 verwijzen naar het hoofdhuis met bijgebouw op het landgoed Nieuw-Amelisweerd. 'Jaagpad 96' verwijst naar de Boswachterswoning aan het Jaagpad langs de Kromme Rijn. Het huisnummer is in 1930 door de gemeente Houten gegeven bij het instellen van de nieuwe huisnummering in de buurt (Oud-Wulven) waarvoor O96 voor Oud-Wulven staat en 96 voor het 96ste huis. Na de annexatie van Oud-Wulven/Maarschalkerweerd naar de gemeente Utrecht vanaf 1 januari 1954. Heeft de boswachterswoning nooit meer een ander huisnummer gekregen. Foto uit juli 2021, Sander van Scherpenzeel.


        


In 1921 woonde boswachter Jan van Steenbergen er. Op een later tijdstip boswachter Cornelis Kraag.

Op 1 januari 1954 kwam Maarschalkerweerd na de grondannexatie in de gemeente Utrecht te liggen. Maarschalkerweerd behoorde van 1 januari 1818 tot 1 januari 1858 bij de vroegere gemeente Oud-Wulven, waarna Maarschalkerweerd van 1858 tot 1954 precies 96 jaar bij de gemeente Houten behoorden. Het Jaagpad langs de Kromme Rijn had wel geteld vijf huizen, die ook mee gingen naar de gemeente Utrecht.

Een daarvan was dit huis, geadresseerd aan het Jaagpad O96. De O staat voor de vroegere wijkindeling van de vroegere gemeente Oud-Wulven. De H staat voor de gemeente Houten. In de loop van de jaren vijftig en zestig van de twintigste eeuw, zijn de overige boerderijen aan het Jaagpad aan een andere weg komen te liggen of geadresseerd.


Het inunderen van de Houtense Vlakte in het begin van de Eerste Wereldoorlog in 1914-1918. Gebied ten westen van het landgoed Nieuw-Amelisweerd. Bron: Nationaal Archief. Het inunderen van de Houtense Vlakte in het begin van de Eerste Wereldoorlog in 1914-1918. Gebied ten westen van het landgoed Nieuw-Amelisweerd. Bron: Nationaal Archief.



Dit huis in Maarschalkerweerd staat sinds 1954 anno 2020 al ruim 65 jaar geadresseerd aan het Jaagpad 96. De wijkletter O is er dan wel vanaf. De gemeente Utrecht heeft er nog nooit een ander huisnummer aan gegeven. Misschien wel een kleine monumentale huisnummer herinnering. Voor degene, die dat dan nog niet wisten.

Bij het overgaan van de boswachterswoning naar de gemeente Utrecht per 1 januari 1954, woonde Hendrik van Pouderoijen er met zijn echtgenote Martina van Brakel en hun drie zonen en dochter in het huis.


         

Zicht op het jaagpad langs de Kromme Rijn met het boswachtershuis aan het Jaagpad O96 in 1934. Bron: Utrecht in Woord en Beeld, Delpher.nl. Zicht op het jaagpad langs de Kromme Rijn met het boswachtershuis aan het Jaagpad O96 in 1934. Bron: Utrecht in Woord en Beeld, Delpher.nl.



Bewoners tussen 1930 en 1954 in de boswachterswoning aan het Jaagpad O96:

1.   1930 - ... (Wed.) A. Miltenburg

2.   ... - ... T. Miltenburg

3.   ... - 1954 H.W. van Pouderoijen.


Gezicht over de Kromme Rijn te Utrecht met links de boswachterswoning Jaagpad 96, uit het zuiden gezien in 1975. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 31358. Gezicht over de Kromme Rijn te Utrecht met links de boswachterswoning Jaagpad 96, uit het zuiden gezien in 1975. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 31358.



Een pad naast een rivier of wetering werd vooral in de zeventiende eeuw gebruikt om schuit te jagen. Door middel van een paard die was gespannen aan een touw, verbonden aan de schuit. Zo kon men goederen of personen naar Utrecht of Wijk bij Duurstede vervoeren. Het personenvervoer was in die tijd alleen weggelegd voor de rijken. Wegen waren in die tijd in de winter zeer slecht begaanbaar.

Bij regen of strenge winters kon men beter per schuit naar de stad gaan dan over de weg. Deze waren vrijwel altijd onbegaanbaar, vanwege de blubber en modder. Grootschalig wegonderhoud kende men nog niet zo behalve de zandpaden, die destijds door de Staten van Utrecht werden beheerd. De zandpaden kennen we in onze tijd nog terug in de hedendaagse provinciale wegen in Utrecht.


Gezicht op de voormalige boswachterswoning Jaagpad 96 te Utrecht op 8 september 1997. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 117162. Gezicht op de voormalige boswachterswoning Jaagpad 96 te Utrecht op 8 september 1997. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 117162.


    

 Boerderij Maarschalkerweerd
(toenmalig) aan de Koningsweg 364 en 366 / O97

  • Gezicht op de zijgevel van het huis Koningsweg 364 - 366 te Utrecht in 1973 met links achter de struiken nog een eerste steenlegging uit 1904 door Jkvr. Ewoudina van Rappard. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer 60532.
  • Fragment van een kaart van boerderij De Grote Kuil uit februari 1920 met daarop rechtsonder ingetekend de boerderij Maarschalkerweerd aan de Koningsweg 364. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 216723.
  • Gezicht op de aanleg van het Sportpark De Groote Kuil in Maarschalkerweerd, ter hoogte van de Koningsweg en de latere Laan van Maarschalkerweerd te Utrecht tussen 1930 en 1935. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 41360.
  • Gezicht op het terrein bij de Koningsweg te Utrecht ter hoogte van de later aangelegde Laan van Maarschalkerweerd vóór de aanleg van het Sportpark De Groote Kuil. Rechts de boerderij Koningsweg 364. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 41359.
  • Gezicht op het terrein bij de Koningsweg te Utrecht, ter hoogte van de later aangelegde Laan van Maarschalkerweerd, vóór de aanleg van het Sportpark De Groote Kuil tussen 1930 en 1935. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 41357.
  • Gezicht op het terrein bij de Koningsweg te Utrecht, ter hoogte van de later aangelegde Laan van Maarschalkerweerd, vóór de aanleg van het Sportpark De Groote Kuil tussen 1930 en 1935. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 41356.
  • Gezicht op de Koningsweg te Utrecht, ongeveer ter plaatse van de niet meer aanwezige huizen nrs. 372-374, op de voorgrond de toegangsweg naar de boerderij Koningsweg 364 op 14-09-1981. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 60542.
  • Gezicht op het terrein van het landgoed Nieuw-Amelisweerd achter de boerderij Koningsweg 364 te Utrecht, met op de achtergrond een tentenkamp van de Vrienden van Amelisweerd. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 60533.


       


In 1904 liet Jkvr. Ewoudina Louisa Elisabeth van Rappard ten westen van het landhuis Nieuw-Amelisweerd in het Houtense Maarschalkerweerd/Oud-Wulven een nieuwe pachtboerderij bouwen. Boerderij Maarschalkerweerd heeft nooit als onroerend goed bij het landgoed behoord, maar maakt op deze website wel onderdeel uit van het complete geschiedenisverhaal van wat wij willen vertellen over deze omgeving.

Toenmalige geadresseerd aan de wijk O (van Oud-Wulven O56, O60, O71 en O97).

Na de bouw kwam Jacobus van Hal er met zijn echtgenote Antonia de Kruijf wonen. Hiervoor woonde Jacobus met zijn gezin en twee zonen en dochters in het huis Oud-Wulven O52. Zijn oudste zoon Hendrik van Hal was koetsier. Zijn andere zoon Hendrik van Hal was dienstbode. We nemen aan dat beiden op het landgoed actief waren in deze functie. Jacob van Hal overleed op 3 september 1906.

Op 11 september 1899 kwam Anthonius Miltenburg met zijn echtgenote Petronella Diks en vier zonen en acht dochters er wonen.

Op 1 januari 1914 is het huisnummer veranderd in Oud-Wulven O60 en woont Anthonius Miltenburg er nog steeds.
Op 1 januari 1921 is het huisnummer veranderd in Oud-Wulven O71 en woont Anthonius Miltenburg er nog steeds. Na het overlijden van Antonius op 3 november 1938 ging Petronella Diks in de boswachterswoning aan het Jaagpad O96 wonen.

Op 1 januari 1930 is het huisnummer veranderd in Oud-Wulven O97 en woont Willem de Haan met zijn echtgenote Johanna Geertruida de Korver, inwonende moeder en Willems drie zonen en twee dochters in de boerderij. Als op 1 januari 1954 het Maarschalkerweerd en de boerderij over gaan op het gemeentelijk grondgebied van Utrecht, woont Willem met zijn echtgenote en twee andere familieleden op de boerderij.

Op 11 oktober 1911 verkocht Jkvr. Ewoudina van Rappard boerderijen De Grote Kuil en Maarschalkerweerd met landerijen in Maarschalkerweerd aan de gemeente Utrecht. Tot aan haar overlijden in 1915 zou zij het huurrecht op de boerderijen blijven behouden. Na haar overlijden verliepen de verpachtingen via de gemeente Utrecht.

Door de latere dreiging van de aanleg van rijksweg A27, die met zijn tracé op de plek zou komen te liggen van waar ooit de boerderij stond, kwam de slopershamer eind jaren zeventig van de twintigste eeuw steeds dichterbij voor de boerderij.


Hermeting van landerijen in Maarschalkerweerd in 1955 na de annexatie tot de gemeente Utrecht. Links boerderij Maarschalkerweerd aan de Koningsweg 364, rechtsboven de boswachterswoning aan het Jaagpad O96. Bron: Kadasterarchiefviewer 1832-1987. Hermeting van landerijen in Maarschalkerweerd in 1955 na de annexatie tot de gemeente Utrecht. Links boerderij Maarschalkerweerd aan de Koningsweg 364, rechtsboven de boswachterswoning aan het Jaagpad O96. Bron: Kadasterarchiefviewer 1832-1987.



De in de buurt gelegen boerderij Mereveld aan de Mereveldseweg 2 was al in 1982 gesloopt. Eerder was de hooiberg van de boerderij verloren gegaan door brand. Huize Groenewoude was in 1976 door Rijkswaterstaat gekocht van de gemeente Utrecht en in 1978 gesloopt. Net als de vroegere portierswoningen van het landgoed aan de Koningsweg 372 en 374, die in dezelfde periode gesloopt werd.


In de periode 1905 - 1910 kwam de gemeente Utrecht overeen met Jhr. Hendrik Bosch van Drakestein om dammen te mogen gebruiken in de bermsloten van de Koningsweg en op het grondgebied van het landgoed Nieuw-Amelisweerd. Ook ter hoogte van de toegangsweg naar boerderij Maarschalkerweerd van familie Van Rappard. Bron: Het Utrechts Archief, 1803. In de periode 1905 - 1910 kwam de gemeente Utrecht overeen met Jhr. Hendrik Bosch van Drakestein om dammen te mogen gebruiken in de bermsloten van de Koningsweg en op het grondgebied van het landgoed Nieuw-Amelisweerd. Ook ter hoogte van de toegangsweg naar boerderij Maarschalkerweerd van familie Van Rappard. Bron: Het Utrechts Archief, 1803.



Boerderij Maarschalkerweerd aan de Koningsweg 364 - 366 wist het nog tot de voorjaarsdagen van maart 1982 uit te houden, voordat deze door de slopershamer van Rijkswaterstaat ten prooi zou vallen.


Meer te kappen bos aan de westkant van het oude bos van landgoed Nieuw-Amelisweerd op een plattegrond van 22 april 1976 voor het gebruik van de beruchte vliesconstructie en damwandmethode in de tunnelbak voor de toen nog aan te leggen rijksweg A27. Plattegrond horizon gerelateerd. Kwartslag naar links gedraaid. Noorden linksboven. Bron: Het Utrechts Archief, 1338. Meer te kappen bos aan de westkant van het oude bos van landgoed Nieuw-Amelisweerd op een plattegrond van 22 april 1976 voor het gebruik van de beruchte vliesconstructie en damwandmethode in de tunnelbak voor de toen nog aan te leggen rijksweg A27. Plattegrond horizon gerelateerd. Kwartslag naar links gedraaid. Noorden linksboven. Bron: Het Utrechts Archief, 1338.



Op woensdag 10 maart 1982 kreeg de toenmalige bewoner, de heer H.J.J. Uphof op huisnummer 366, de aanzegging van de gemeente Utrecht om de boerderij op termijn te verlaten, omdat Rijkswaterstaat een aanvang wilde maken met de sloop van de boerderij. Tevens moest het werkterrein voor de aanleg van de snelweg uitgebreid en ingericht worden.


Gezicht op het eerste autoverkeer tijdens de opening van de A27 te Utrecht vanuit het zuiden; rechts Nieuw-Amelisweerd op woensdag 29 oktober 1986. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 79787. Gezicht op het eerste autoverkeer tijdens de opening van de A27 te Utrecht vanuit het zuiden; rechts Nieuw-Amelisweerd op woensdag 29 oktober 1986. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 79787.



Op donderdag 18 maart 1982 kreeg de heer Uphof nog een brief, waarin de directeur van de Dienst Ruimtelijke Ordening stelde dat het perceel bezit van de Staat der Nederlanden was geworden en vertrek uit boerderij Maarschalkerweerd echt noodzakelijk was.


Meer te kappen bos aan de westkant van het oude bos van landgoed Nieuw-Amelisweerd op een plattegrond van 22 april 1976 voor het gebruik van de beruchte vliesconstructie en damwandmethode in de tunnelbak voor de toen nog aan te leggen rijksweg A27. Plattegrond horizon gerelateerd, noorden rechtsboven. Bron: Het Utrechts Archief, 1338. Meer te kappen bos aan de westkant van het oude bos van landgoed Nieuw-Amelisweerd op een plattegrond van 22 april 1976 voor het gebruik van de beruchte vliesconstructie en damwandmethode in de tunnelbak voor de toen nog aan te leggen rijksweg A27. Plattegrond horizon gerelateerd, noorden rechtsboven. Bron: Het Utrechts Archief, 1338.



Iets meer dan vijf jaar later op woensdag 29 oktober 1986 werd het nieuwe tracé van de rijksweg A27 tussen knooppunt Lunetten en Rijnsweerd geopend. Waar ooit de prachtige gebouwen van het landgoed stonden, is nu voor altijd het geraas van motorisch verkeer te horen.


Gezicht op het eerste autoverkeer tijdens de opening van de A27 te Utrecht vanuit het zuiden; rechts Nieuw-Amelisweerd op woensdag 29 oktober 1986. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 79786. Gezicht op het eerste autoverkeer tijdens de opening van de A27 te Utrecht vanuit het zuiden; rechts Nieuw-Amelisweerd op woensdag 29 oktober 1986. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 79786.


Luchtfoto uit de jaren zeventig uit de twintigste eeuw met rechts van het midden het gebied waar de rijksweg A27 op zou worden aangelegd, eerder door de gemeente Utrecht aangekocht van familie Bosch van Drakestein van Nieuw-Amelisweerd. Luchtfoto uit de jaren zeventig uit de twintigste eeuw met rechts van het midden het gebied waar de rijksweg A27 op zou worden aangelegd, eerder door de gemeente Utrecht aangekocht van familie Bosch van Drakestein van Nieuw-Amelisweerd.


 

 Portierswoning, (toenmalige) Koningsweg 372 en 374

Gezicht op de portierswoning aan de Koningsweg 372 en 374, uit het westzuidwesten; in het midden de ingang van het landgoed Nieuw-Amelisweerd in juni 1978. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 60535. Gezicht op de portierswoning aan de Koningsweg 372 en 374, uit het westzuidwesten; in het midden de ingang van het landgoed Nieuw-Amelisweerd in juni 1978. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 60535.


Gezicht op de portierswoning van Nieuw-Amelisweerd Koningsweg 372-374 te Utrecht gezien vanuit het westen in 1975. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 60534. Gezicht op de portierswoning van Nieuw-Amelisweerd Koningsweg 372-374 te Utrecht gezien vanuit het westen in 1975. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 60534.


Gezicht op de Koningsweg te Utrecht met rechts de plaats van de afgebroken portierswoning Koningsweg 372 en374, tijdens het opruimen van het puin, vanuit het westzuidwesten gezien; in het midden de inrijpalen met daarachter de oprijlaan van Nieuw-Amelisweerd in oktober 1978. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 60536. Gezicht op de Koningsweg te Utrecht met rechts de plaats van de afgebroken portierswoning Koningsweg 372 en374, tijdens het opruimen van het puin, vanuit het westzuidwesten gezien; in het midden de inrijpalen met daarachter de oprijlaan van Nieuw-Amelisweerd in oktober 1978. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 60536.


Gezicht op de plaats van de portierswoning Koningsweg 372 en 374 stond te Utrecht, na het slopen, tijdens het afvoeren van het puin, uit het zuidwesten; links de oprijlaan van het landgoed Nieuw-Amelisweerd en rechts een van de inrijpalen. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 60537. Gezicht op de plaats van de portierswoning Koningsweg 372 en 374 stond te Utrecht, na het slopen, tijdens het afvoeren van het puin, uit het zuidwesten; links de oprijlaan van het landgoed Nieuw-Amelisweerd en rechts een van de inrijpalen. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 60537.


         

Achterkant van de portierswoning aan de Koningsweg 372 en 374 in 1934 op het landgoed Nieuw-Amelisweerd. Bron: Utrecht in Woord en Beeld, Delpher.nl. Achterkant van de portierswoning aan de Koningsweg 372 en 374 in 1934 op het landgoed Nieuw-Amelisweerd. Bron: Utrecht in Woord en Beeld, Delpher.nl.



De portierswoning aan de Koningsweg 372 en 374 is in oktober 1978 gesloopt ten behoeve van de aanleg van de snelweg A27. Deze werd pas in 1986 in gebruik  genomen. Vermoedelijk is de woning in de zeventiende eeuw gebouwd. Bij de invoering van het kadaster op 1 oktober 1832 staat de woning op de kaart van de gemeente Oud-Wulven al ingetekend.


Landgoed Nieuw-Amelisweerd in 1940-1950. Marinus (Ries) Balk (geboren: 24 januari 1910) met zijn echtgenote Johanna (Anna) Maria Kok (geboren: 19 augustus 1910). Ries en Anna kwamen in 1939 in de portierswoning aan de Koningsweg O100 wonen. Ries was jachtopziener op het landgoed. Na verloop van tijd ging het echtpaar aan de Huppeldijk wonen te Utrecht. De daar begonnen zandwinning heette 'Het Gat van Balk'. Bron: familiearchief Peter de Klein. Landgoed Nieuw-Amelisweerd in 1940-1950. Marinus (Ries) Balk (geboren: 24 januari 1910) met zijn echtgenote Johanna (Anna) Maria Kok (geboren: 19 augustus 1910). Ries en Anna kwamen in 1939 in de portierswoning aan de Koningsweg O100 wonen. Ries was jachtopziener op het landgoed. Na verloop van tijd ging het echtpaar aan de Huppeldijk wonen te Utrecht. De daar begonnen zandwinning heette 'Het Gat van Balk'. Bron: familiearchief Peter de Klein.



In 1921 woonde in de portierswoning aan de Koningsweg O74 (Kadastraal bekend als perceel 360, sectie D, gem. Houten) dhr. W.J. van Ettekoven. Op een later moment dhr. S Verweij. Bij het opmaken van de nieuwe adresregisters van de gemeente Houten in 1930 werd het adres van de portierswoning gewijzigd binnen de wijk Oud-Wulven aanduiding O van Koningsweg O74 naar Koningsweg O100.


Gezicht op het juist aangelegde parkeerterrein achter het boswachtershuis Koningsweg 372-374 bij het landgoed Nieuw-Amelisweerd te Utrecht op vrijdag 7 juli 1967. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 128740. Gezicht op het juist aangelegde parkeerterrein achter het boswachtershuis Koningsweg 372-374 bij het landgoed Nieuw-Amelisweerd te Utrecht op vrijdag 7 juli 1967. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 128740.


      


Bij het overgaan van de woning naar de gemeente Utrecht op 1 januari 1954 wordt de woning bewoond door Marinus Kalk (25-09-1897) en zijn echtgenote Alida Schmidt (14-12-1895). Het adres in 1954 was toen Koningsweg O100. Na 1 januari 1954 is de portierswoning geadresseerd geraakt in de gemeente Utrecht aan de Koningsweg 372 en 374.


Buste van koning Lodewijk Napoleon tijdens een tentoonstelling in de het vroegere Museum Oud Amelisweerd in december 2016. Foto: Sander van Scherpenzeel. Buste van koning Lodewijk Napoleon tijdens een tentoonstelling in de het vroegere Museum Oud Amelisweerd in december 2016. Foto: Sander van Scherpenzeel.



Bewoners van de portierswoning van landgoed Nieuw-Amelisweerd:

1.   1930 - ... S. Verweij

2.   ... - ... H. Maatman

3.   ... - ... J.v.d Hoek

4.   ... - ... Wed. G.J v. d. Hoek

5.   1939 - ... Marinus Balk

6.   ... - 1954 Marinus Kalk


Zicht op een laan op het landgoed Nieuw-Amelisweerd in 1934. Bron: Utrecht in Woord en Beeld, Delpher.nl. Zicht op een laan op het landgoed Nieuw-Amelisweerd in 1934. Bron: Utrecht in Woord en Beeld, Delpher.nl.


       

Luchtfoto van het landgoed Amelisweerd te Bunnik, uit het zuiden, met rechts de Kromme Rijn en het huis Nieuw-Amelisweerd in de zomer van 1980. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 85627. Luchtfoto van het landgoed Amelisweerd te Bunnik, uit het zuiden, met rechts de Kromme Rijn en het huis Nieuw-Amelisweerd in de zomer van 1980. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 85627.


Luchtfoto van de A27 te Utrecht, uit het zuiden. Op de voorgrond de spoorlijn naar Arnhem, in het midden (van links naar rechts) de Koningsweg en rechts de Mereveldseweg. Rechts op de achtergrond een gedeelte van het landgoed Nieuw-Amelisweerd in april 1990. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer:	 805568. Luchtfoto van de A27 te Utrecht, uit het zuiden. Op de voorgrond de spoorlijn naar Arnhem, in het midden (van links naar rechts) de Koningsweg en rechts de Mereveldseweg. Rechts op de achtergrond een gedeelte van het landgoed Nieuw-Amelisweerd in april 1990. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 805568.


Luchtfoto van het sportpark Maarschalkerweerd te Utrecht; onder de Koningsweg, rechts de A27 en het universiteitscentrum De Uithof in april 1990. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 805594. Luchtfoto van het sportpark Maarschalkerweerd te Utrecht; onder de Koningsweg, rechts de A27 en het universiteitscentrum De Uithof in april 1990. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 805594.


Luchtfoto van de Koningsweg en omgeving te Utrecht, uit het noordwesten, met links het sportpark Maarschalkerweerd en op de achtergrond het landgoed Oud- en Nieuw-Amelisweerd te Bunnik in de zomer van 1980. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 85435. Luchtfoto van de Koningsweg en omgeving te Utrecht, uit het noordwesten, met links het sportpark Maarschalkerweerd en op de achtergrond het landgoed Oud- en Nieuw-Amelisweerd te Bunnik in de zomer van 1980. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 85435.


Luchtfoto van het sportpark Maarschalkerweerd te Utrecht; onder de Koningsweg, rechts de A27 in april 1990. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 805595. Luchtfoto van het sportpark Maarschalkerweerd te Utrecht; onder de Koningsweg, rechts de A27 in april 1990. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 805595.


      

Clubhuisje van de politiehondendressuur vereniging wat tot 1982 achter de portierswoning stond in het bos van Nieuw-Amelisweerd. De vereninghuurde dit huisje ruim 45 jaar waarvan de laatste jaren voor f. 15-, gulden per jaar betaald werd aan Jhr. René Bosch van Drakestein. Hier is het huisje vlak voor de sloop nog op de foto gezet voordat de rijksweg A27 hier overeen aangelegd zou worden. Bron: Amelisweerd 'De weg van de meeste weerstand'. Clubhuisje van de politiehondendressuur vereniging wat tot 1982 achter de portierswoning stond in het bos van Nieuw-Amelisweerd. De vereninghuurde dit huisje ruim 45 jaar waarvan de laatste jaren voor f. 15-, gulden per jaar betaald werd aan Jhr. René Bosch van Drakestein. Hier is het huisje vlak voor de sloop nog op de foto gezet voordat de rijksweg A27 hier overeen aangelegd zou worden. Bron: Amelisweerd 'De weg van de meeste weerstand'.


Het andere politiehondendressuur huisje wat tot 1982 bij het landgoed Nieuw-Amelisweerd behoorde vlak voor de sloop voor de aanleg van de rijksweg A27. Bron: Amelisweerd 'De weg van de meeste weerstand'. Het andere politiehondendressuur huisje wat tot 1982 bij het landgoed Nieuw-Amelisweerd behoorde vlak voor de sloop voor de aanleg van de rijksweg A27. Bron: Amelisweerd 'De weg van de meeste weerstand'.


Hondendressuur parcours in in de jaren 70 in de bossen van landgoed Nieuw Amelisweerd. bron: Het Gelders Archief, 1145. Hondendressuur parcours in in de jaren 70 in de bossen van landgoed Nieuw Amelisweerd. bron: Het Gelders Archief, 1145.


Een griendbos van het landgoed Nieuw Amelisweerd in de jaren 70 waar men bezig is met het bouwen van de hut van wilgentakken. Bron: Het Gelders Archief, 1145. Een griendbos van het landgoed Nieuw Amelisweerd in de jaren 70 waar men bezig is met het bouwen van de hut van wilgentakken. Bron: Het Gelders Archief, 1145.


Hut van wilgentakken gebouwd door hondentrainers van de politiehonden dressuurclub die het terrein op het Landgoed Nieuw Amelisweerd huurde. Bron: Het Gelders Archief, 1145. Hut van wilgentakken gebouwd door hondentrainers van de politiehonden dressuurclub die het terrein op het Landgoed Nieuw Amelisweerd huurde. Bron: Het Gelders Archief, 1145.


Kaart waarop het landgoed Nieuw Amelisweerd en Oud Amelisweerd de Rhijnspoorweg en de Staatslijn H, met de Kromme-Rijn, Koningsweg, Mereveldseweg en Draf- en Renbaan Mereveld in de jaren 70. Bron: Het Gelders Archief, 1145. Kaart waarop het landgoed Nieuw Amelisweerd en Oud Amelisweerd de Rhijnspoorweg en de Staatslijn H, met de Kromme-Rijn, Koningsweg, Mereveldseweg en Draf- en Renbaan Mereveld in de jaren 70. Bron: Het Gelders Archief, 1145.


     

Omhakken van bos Nieuw Amelisweerd begint na de ontruiming op vrijdag 24 september 1982. Bron: Nationaal Archief, 2.24.01.05. Omhakken van bos Nieuw Amelisweerd begint na de ontruiming op vrijdag 24 september 1982. Bron: Nationaal Archief, 2.24.01.05.


Slopers bij gesloopt portiershuisje bij landgoed Nieuw Amelisweerd op maandag 2 oktober 1978. Bron: Nationaal Archief, 2.24.01.05. Slopers bij gesloopt portiershuisje bij landgoed Nieuw Amelisweerd op maandag 2 oktober 1978. Bron: Nationaal Archief, 2.24.01.05.


Omhakken van bos Nieuw Amelisweerd begint na de ontruiming op vrijdag 24 september 1982. Bron: Nationaal Archief, 2.24.01.05. Omhakken van bos Nieuw Amelisweerd begint na de ontruiming op vrijdag 24 september 1982. Bron: Nationaal Archief, 2.24.01.05.


Mobiele eenheid (ME) ontruimt de bossen rond Nieuw-Amelisweerd op dinsdag 21 september 1982. Bron: Nationaal Archief, 2.24.01.05. Mobiele eenheid (ME) ontruimt de bossen rond Nieuw-Amelisweerd op dinsdag 21 september 1982. Bron: Nationaal Archief, 2.24.01.05.


Actie voor het behoud van bos Nieuw-Amelisweerd in Utrecht op zaterdag 18 september 1982. Bron: Nationaal Archief, 2.24.01.05. Actie voor het behoud van bos Nieuw-Amelisweerd in Utrecht op zaterdag 18 september 1982. Bron: Nationaal Archief, 2.24.01.05.


Omhakken van het bos Nieuw-Amelisweerd begint na de ontruiming. Bomen worden omgezaagd onder bescherming van de Mobiele Eenheid op vrijdag 24 september 1982. Bron: Nationaal Archief, 2.24.01.05. Omhakken van het bos Nieuw-Amelisweerd begint na de ontruiming. Bomen worden omgezaagd onder bescherming van de Mobiele Eenheid op vrijdag 24 september 1982. Bron: Nationaal Archief, 2.24.01.05.


Mobiele eenheid (ME) ontruimt de bossen rond Nieuw-Amelisweerd op dinsdag 21 september 1982. Bron: Nationaal Archief, 2.24.01.05. Mobiele eenheid (ME) ontruimt de bossen rond Nieuw-Amelisweerd op dinsdag 21 september 1982. Bron: Nationaal Archief, 2.24.01.05.


 

 Boerderij De Grote Kuil, Blauwe-Vogelweg 23

Kaart in kleur door Th. Rothoven van de hofstede Op de Kuyll (Boerderij De Grote Kuil aan de Blauwe-Vogelweg 23), met bijbehorende percelen land, gelegen aan de Kromme Rijn in 1674, hofstede 'de Kuyl' was in 1674 in het bezit van het Utrechtse kapittel van Oudmunster. Kaart: Het Utrechts Archief, 223, 1390. Kaart in kleur door Th. Rothoven van de hofstede Op de Kuyll (Boerderij De Grote Kuil aan de Blauwe-Vogelweg 23), met bijbehorende percelen land, gelegen aan de Kromme Rijn in 1674, hofstede 'de Kuyl' was in 1674 in het bezit van het Utrechtse kapittel van Oudmunster. Kaart: Het Utrechts Archief, 223, 1390.


G.H. Holl (1869-1937), hoofd hovenier op het landgoed Nieuw-Amelisweerd (Koningslaan 1) te Bunnik, met zijn zoon Bram Hol in de druivenkas van het landgoed in 1915-1916. Geradus Hendrikus Holl verhuisde in 1895 na zijn huwelijk met Agatha Hol-van der Linden van Vledder naar een dienstwoning op het landgoed Nieuw-Amelisweerd waar hij hoofd hovenier werd. Op dinsdag 7 mei 1918 kwam familie Hol op boerderij De Grote Kuil wonen. Eerder was het gezin in Rhijnauwen gevestigd. G.H. Hol was bestuurslid van de in 1905 opgerichte Vereeniging van Groenten- en Vruchtenveiling Utrecht en omstreken. Na het overlijden van Bram Hol in 2001 werd de pachtboerderij De Grote Kuil overgedragen aan de gemeente Utrecht. De heer Hol voerde in de tijd van jonkheer Hendrik Bosch van Drakestein tot 1914 de houtverkopingen van het landgoed uit tezamen met notaris Van Heijst uit Wijk bij Duurstede. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 601686. G.H. Holl (1869-1937), hoofd hovenier op het landgoed Nieuw-Amelisweerd (Koningslaan 1) te Bunnik, met zijn zoon Bram Hol in de druivenkas van het landgoed in 1915-1916. Geradus Hendrikus Holl verhuisde in 1895 na zijn huwelijk met Agatha Hol-van der Linden van Vledder naar een dienstwoning op het landgoed Nieuw-Amelisweerd waar hij hoofd hovenier werd. Op dinsdag 7 mei 1918 kwam familie Hol op boerderij De Grote Kuil wonen. Eerder was het gezin in Rhijnauwen gevestigd. G.H. Hol was bestuurslid van de in 1905 opgerichte Vereeniging van Groenten- en Vruchtenveiling Utrecht en omstreken. Na het overlijden van Bram Hol in 2001 werd de pachtboerderij De Grote Kuil overgedragen aan de gemeente Utrecht. De heer Hol voerde in de tijd van jonkheer Hendrik Bosch van Drakestein tot 1914 de houtverkopingen van het landgoed uit tezamen met notaris Van Heijst uit Wijk bij Duurstede. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 601686.



Op een kaart die te vinden is in het Centraal Museum te Utrecht uit 1541 staat aangegeven de stadsbuitenlijke gerechten met hierop een hofstede De Kuil ingetekend. Hierop is niet duidelijk te zien of het om de huidige Grote- of de Kleine Kuil gaat.

Boerderij De Grote Kuil, stond geadresseerd tot 31 december 1953 aan het Jaagpad O94 (O is de wijkgemeente Oud-Wulven (Maarschalkerweerd) gemeente Houten).

Eind negentiende eeuw was het wijkadres van de boerderij respectievelijk nog O58 en later O69.

De Grote Kuil behoorde in vroegere tijden bij het Utrechts kapittel van Oudmunster. In het jaar 1755 werd de boerderij met 48 morgen land gelegen in het westen van Maarschalkerweerd verkocht door het kapittel aan Cornelis van Cleeff.


Luchtfoto uit april 2016 met het noordelijke deel van Maarschalkerweerd aan de Kromme Rijn met links boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) en rechts met de rode dakpannen boerderij De Kleine Kuil (Mytylweg 100). Linksboven huize Rijnsweerd aan de 'Weg tot de Wetenschap 15'. Rechtsboven zwembad de Kromme Rijn. Links aan de Weg tot de Wetenschap de voorbereidingen voor de aanleg van de Utrechtse Sciense Park lijn links in de richting van Utrecht Centraal. Foto: Slagboom en Peeters Luchtfotografie B.V. Luchtfoto uit april 2016 met het noordelijke deel van Maarschalkerweerd aan de Kromme Rijn met links boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) en rechts met de rode dakpannen boerderij De Kleine Kuil (Mytylweg 100). Linksboven huize Rijnsweerd aan de 'Weg tot de Wetenschap 15'. Rechtsboven zwembad de Kromme Rijn. Links aan de Weg tot de Wetenschap de voorbereidingen voor de aanleg van de Utrechtse Sciense Park lijn links in de richting van Utrecht Centraal. Foto: Slagboom en Peeters Luchtfotografie B.V.



In 1832 wordt Jan Willem van Cleeff vermeld als eigenaar van het goed. Op 11 oktober 1911 verkoopt Jkvr. Van Rappard-Roëll, zij is een nazaat van Van Cleeff en de toenmalige eigenaresse van de boerderij, het goed met 48 morgen land aan de gemeente Utrecht.

Kijk op de familiepagina (link) Munnicks van Cleeff van de Grote en de Kleine Koppel van Maarschalkerweerd pagina, voor meer informatie over het gebied Maarschalkerweerd waar de boerderij gelegen is.


Luchtfoto uit ca. 1920 met links fort Vossegat heden de Kromhout Kazerne in Utrecht Abstede midden de rivier de Kromme Rijn met zwembad De Kromme Rijn in die tijd echt gelegen midden in de Kromme Rijn. Linksboven boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) waar destijds familie Hol woonde. Vader Hol was hoofd tuindienst van het landgoed Nieuw-Amelisweerd. Tot 1911 was de boerderij van familie Munnicks van Cleeff, Van Rappard, Roëll. Bron: NIMH, beeldbank. Luchtfoto uit ca. 1920 met links fort Vossegat heden de Kromhout Kazerne in Utrecht Abstede midden de rivier de Kromme Rijn met zwembad De Kromme Rijn in die tijd echt gelegen midden in de Kromme Rijn. Linksboven boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) waar destijds familie Hol woonde. Vader Hol was hoofd tuindienst van het landgoed Nieuw-Amelisweerd. Tot 1911 was de boerderij van familie Munnicks van Cleeff, Van Rappard, Roëll. Bron: NIMH, beeldbank.



Vanaf 1 januari 1954 kwam de boerderij in de gemeente Utrecht te liggen aan de Kromme-Rijn, na een jaren lange gemeentelijk annexatie procedure tussen 1948 en 1954.
De naam De Grote en De Kleine Kuil gaat terug op de vroegere kleiwinning, die aan de oevers en in de Kromme- Rijn werden gewonnen.

Van het delven van klei krijg je kuilen.


Luchtfoto uit ca. 1920 met linksboven Fort Vossegat. Heden de Kromhout Kazerne in Utrecht Abstede en het noordelijke deel van het Houtense Maarschslkerweerd. Midden boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) met diverse boomgaarden en rechts boerderij De Kleine Kuil (Mytylweg 100) met boomgaarden van familie Bosch van Drakestein. Bron: NIMH, beeldank. Luchtfoto uit ca. 1920 met linksboven Fort Vossegat. Heden de Kromhout Kazerne in Utrecht Abstede en het noordelijke deel van het Houtense Maarschslkerweerd. Midden boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) met diverse boomgaarden en rechts boerderij De Kleine Kuil (Mytylweg 100) met boomgaarden van familie Bosch van Drakestein. Bron: NIMH, beeldank.



Gerardus Hendrikus Holl (1869-1937) woonde op de boerderij vanaf 1918 tot aan zijn overlijden in 1937. Gerard was de tuinman op het landgoed Nieuw-Amelisweerd. Zoon Bram Holl nam de boerderij over en bleef er wonen tot aan zijn overlijden in 2001. De boerderij was al die tijd nog in Utrechts gemeente eigendom gebleven.


Kaart van de stadsvriijheid van Utrecht uit 1541, het gebied van de binnenstad met directe omgeving; met aanduiding van de grenzen van de stadsvrijheid. Met weergave van de bebouwing in de binnenstad en van wegen, watergangen en kastelen, kloosters, hofsteden en huizen in opstand. Een in 1840 door N. van der Monde vervaardigde kopie naar een schilderij van Evert van Schayck uit 1541. Met linksonder erop ingetekend hofstede de 'Sieke Kuijl' (Ter Zieken( (De Grote Kuil - Blauwe-Vogelweg 23) in Maarschalkerweerd, dat erop duidt dat in de grond om de hofstede in het midden van de zestiende eeuw een goede vruchtbare plek was voor het delven van klei voor de stenen- en pottenbakkerijen in de omgeving van Utrecht stad. De klei die werd gedolven aan de oever en uiterwaarden van de Kromme Rijn in het gebied dat in het bezit was van de Utrechtse kapittels Oudmunster en den DOM. De ‘Sicke Cuyll’ of ‘Ziecker-Cuil’ (De Grote- en De Klein Kuil) zoals op diverse kaarten werd beschreven daar werden in de zestiende eeuw melaatsen of lepra patiënten in gehuisvest waar daar zij op de dag op het land van de Abstederweide en Maarschalkerweerd konden werken. Melaats of lepra patiënten kunnen besmettelijk zijn dat wil men als in de zestiende eeuw. En daarom werden dat soort mensen ver buiten de stadmuren gehuistvest. Hofstede Galgenwaard en/ofRijnsweerd hebben ook een rol gehad in het huisveste van de patiënten in de zestiende eeuw. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 214259.


Kaart (fragment) van de stadsvrijheid van Utrecht uit 1541, het gebied van de binnenstad met directe omgeving; met aanduiding van de grenzen van de stadsvrijheid. Met weergave van de bebouwing in de binnenstad en van wegen, watergangen en kastelen, kloosters, hofsteden en huizen in opstand. Een in 1840 door N. van der Monde vervaardigde kopie naar een schilderij van Evert van Schayck uit 1541. Met erop ingetekend (uitvergroot) hofstede de 'Suiker Kuijl' (De Grote Kuil - Blauwe-Vogelweg 23) in Maarschalkerweerd, wat erop duidt dat in de grond om de hofstede in het midden van de zestiende eeuw een goede vruchtbare plek was voor het delven van klei voor de stenen- en pottenbakkerijen in de omgeving van Utrecht stad. De klei die werd gedolven aan de oever en uiterwaarden van de Kromme Rijn in het gebied dat in het bezit was van de Utrechtse kapittels Oudmunster en den DOM. De ‘Sicke Cuyll’ of ‘Ziecker-Cuil’ (De Grote- en De Klein Kuil) zoals op diverse kaarten werd beschreven daar werden in de zestiende eeuw melaatsen of lepra patiënten in gehuisvest waar daar zij op de dag op het land van de Abstederweide en Maarschalkerweerd konden werken. Melaats of lepra patiënten kunnen besmettelijk zijn dat wil men als in de zestiende eeuw. En daarom werden dat soort mensen ver buiten de stadmuren gehuistvest. Hofstede Galgenwaard en/ofRijnsweerd hebben ook een rol gehad in het huisveste van de patiënten in de zestiende eeuw. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 214259.


      

  • Gezicht op de boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) te Utrecht in 1989. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 53989.
  • Gezicht op de boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) te Utrecht, met hooiberg en stal, uit het zuiden in 1973. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 79933.
  • Gezicht op de Kromme Rijn te Utrecht ter hoogte van de boerderij De Grote Kuil in de periode 1935-1941. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 129324.
  • Portret van vermoedelijke tuinbaas van Nieuw-Amelisweerd Gerardus Hendrikus Holl (1869-1937). Naar een tekening van Jhr. Johan Bosch van Drakestein. Bron: schetsboek J.L.P Bosch van Drakestein, Rijksmuseum Amsterdam.
  • Gezicht op de achterzijde van de boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) te Utrecht, na de restauratie in oktober 2001. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 117378.
  • Gezicht op de boerderij De Grote Kuil (Blauwe Vogelweg 23) te Utrecht, uit het westen, met rechts de hooiberg in 1973. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 79934.
  • Gezicht op boerderij De Grote Kuil (Blauwe Vogelweg 23) te Utrecht, uit het westen op 15 mei 2020. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 844767.
  • Gezicht op de achterzijde van de boerderij De Grote Kuil (Blauwe Vogelweg 23) te Utrecht, na de restauratie in oktober 2001. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 117378.
  • Gezicht op de achterzijde van de boerderij De Grote Kuil (Blauwe Vogelweg 23) te Utrecht, na de restauratie in oktober 2001. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 117377.
  • Gezicht op de achter- en zijgevel van boerderij De Grote Kuil (Blauwe Vogelweg 23) te Utrecht, tijdens de restauratiewerkzaamheden op 2 maart 2001. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 843951.


       

Bewoners van de boerderij in de zomer van 1953


1.   Abraham H. Holl (geboren 10 januari 1910)

2.   Dirkje B. Snoek (geboren 31 maart 1909)

3.   Agatha M.S. Holl (geboren 7 mei 1950)

5.   Sophia A. M. Holl (geboren 24 september 1948)

6.   Hendrikus G. M. Holl (geboren 1 mei 1947)

7.   Godefrida A. M. Holl (geboren 7 april 1953)

8.   Wilhelmina Hendrika van Sterkenburg (geboren 13 maart 1933)


Hoofdbewoner volgens het gemeente register 1930 - 1954


1.   1930 - 1937 G.H. Holl

2.   1937 - ... H. Holl

3.   ... - 1954 N. van Oostrom


      

Luchtfoto (fragment) van Rijnsweerd Zuid en Maarschalkerweerd noord gezien richting het zuiden. Met in het midden de Kromme Rijn met links daarvan boerderij De Kleine Kuil (Mytylweg 100) en rechts boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) op 1 augustus 1992. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 85418. Luchtfoto (fragment) van Rijnsweerd Zuid en Maarschalkerweerd noord gezien richting het zuiden. Met in het midden de Kromme Rijn met links daarvan boerderij De Kleine Kuil (Mytylweg 100) en rechts boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) op 1 augustus 1992. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 85418.


Kaart van de stad Utrecht (fragment) met wijde omgeving uit 1629; met weergave van wegen, watergangen en bebouwing buiten de binnenstad; met weergave van een verdedigingswal met bastions en gracht tussen de Vecht en Vaartsche Rijn in de eerste linie en vier hoornwerken tussen de Vecht en de Vaartsche Rijn langs de stadsgracht in de tweede linie. Met in dit fragment ingetekend de zuidoostkant van de stad in Maarschalkerweerd met linksboven boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) ingetekend met de naam de 'Siecke Kuijl. Het eerste deel van de naam ‘siecke’ of ‘Ter Zieken’ beschreven betekend dat daar in de zestiende eeuw melaatsen of lepra patiënten in gehuisvest waar daar zij op de dag op het land van de Abstederweide en Maarschalkerweerd konden werken. Melaats of lepra patiënten kunnen besmettelijk zijn dat wil men als in de zestiende eeuw. En daarom werden dat soort mensen ver buiten de stadmuren gehuistvest. Hofstede Galgenwaard en/ofRijnsweerd hebben ook een rol gehad in het huisveste van de patiënten in de zestiende eeuw. dat erop duidt dat in de grond om de hofstede in het midden van de zestiende eeuw een goede vruchtbare plek was voor het delven van klei voor de stenen- en pottenbakkerijen in de omgeving van Utrecht stad. De klei die werd gedolven aan de oever en uiterwaarden van de Kromme Rijn in het gebied dat in het bezit was van de Utrechtse kapittels Oudmunster en den DOM. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 216130.


 

 Boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) volgens het Nationaal Monumenten Register 

Boerderij De Grote Kuil aan de Blauwe-Vogelweg 23 (Maarschalkerweerd) gezien vanaf de Rijnsweerd kant van Utrecht met op de voorgrond de rivier de Kromme - Rijn met Jaagpad. Tot het jaar 1911 was dit gebied en de boerderij eigendom geweest van familie Munnicks van Cleef, Rappard en Roëll. Foto: Peter van Wieringen, Natuurenfoto.nl. Boerderij De Grote Kuil aan de Blauwe-Vogelweg 23 (Maarschalkerweerd) gezien vanaf de Rijnsweerd kant van Utrecht met op de voorgrond de rivier de Kromme - Rijn met Jaagpad. Tot het jaar 1911 was dit gebied en de boerderij eigendom geweest van familie Munnicks van Cleef, Rappard en Roëll. Foto: Peter van Wieringen, Natuurenfoto.nl.



Een 18e eeuwse boerderij met bakhuis en hooiberg, gelegen aan de Kromme Rijn, van veel oudere oorsprong.

De plattegrond van deze boerderij van het T-huis type is enigszins afwijkend, doordat het woonhuis aan een zijde smaller is dan het bedrijfsgedeelte.


Hermeting van de kadaster hulpenkaarten in oktober 1954 na de annexatie van Maarschalkerweerd naar de gemeente Utrecht en inmeting van de diverse sportvelden op het sportpark Maarschalkerweerd. Rechts van het midden boerderij De Kleine Kuil (Mytylweg 100), linksboven daarvan boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23). Bron: Kadasterarchiefviewer 1832-1987. Hermeting van de kadaster hulpenkaarten in oktober 1954 na de annexatie van Maarschalkerweerd naar de gemeente Utrecht en inmeting van de diverse sportvelden op het sportpark Maarschalkerweerd. Rechts van het midden boerderij De Kleine Kuil (Mytylweg 100), linksboven daarvan boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23). Bron: Kadasterarchiefviewer 1832-1987.



Het "voorname" front van vier traveeën breed, waarin duidelijk de opkamer is te herkennen, is naar de Kromme Rijn gekeerd. Het woonhuis is vrijwel gaaf, de dakbedekking is echter vervangen door een muldenpan. Het casco bestaat uit een enkelvoudige grenen balklaag en een grenen gebintenkap. Onder de opkamer bevindt zich een door een tongewelf gedekte kelder met twee kelderlichten.

De kelder vertoont steenformaten, die kunnen wijzen op een mogelijk middeleeuwse voorganger van de huidige boerderij. In de achtergevel bevinden zich restanten van ouder muurwerk. Het bedrijfsgedeelte is driebeukig met ankerbalkgebinten.


Fragment van een kaart uit het archief van het Utrechtse kapittel Ten Dom van hofsteden De Grote Kuil (boven/west) en hofstede De Kleine Kuil (beneden/oost) uit het jaar 1737. Met om het Maaschalkerweerd gebied heenlopend de rivier de Kromme-Rijn. Fragment van kaart in beter detail. Bron: Het Utrechts Archief, 216. Fragment van een kaart uit het archief van het Utrechtse kapittel Ten Dom van hofsteden De Grote Kuil (boven/west) en hofstede De Kleine Kuil (beneden/oost) uit het jaar 1737. Met om het Maaschalkerweerd gebied heenlopend de rivier de Kromme-Rijn. Fragment van kaart in beter detail. Bron: Het Utrechts Archief, 216.


     

Fragment van een kaart uit het archief van het Utrechtse kapittel Ten Dom van hofsteden De Grote Kuil (boven/west) en hofstede De Kleine Kuil (beneden/oost) uit het jaar 1737. Met om het Maaschalkerweerd gebied heenlopend de rivier de Kromme-Rijn. Bron: Het Utrechts Archief, 216. Fragment van een kaart uit het archief van het Utrechtse kapittel Ten Dom van hofsteden De Grote Kuil (boven/west) en hofstede De Kleine Kuil (beneden/oost) uit het jaar 1737. Met om het Maaschalkerweerd gebied heenlopend de rivier de Kromme-Rijn. Bron: Het Utrechts Archief, 216.



De koppeling van de stijlen op de poeren en met de ankerbalk wordt gevormd door een pen met toognagels. Over de toppen van de stijlen lopen de gebintplaten. Op de ankerbalk staat een normaal spant. De dakbedekking is nog van riet. De achtergevel is vrijwel gaaf, met name de deuren met gehengen en kozijnen.

Op enige afstand van de boerderij staat het bakhuis, mogelijk ook 18e eeuws, met oorspronkelijke kap en kozijnen.

Deze boerderij met bakhuis en hooiberg is van belang als vrijwel gaaf 18e eeuws voorbeeld van agrarische bebouwing en bovendien van groot belang als onderdeel van het Kromme Rijn landschap.

Bron: Rijksmonumenten Register, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) te Amersfoort.


 

Verhuur van De Grote Kuil

Luchtfoto van het noordelijke deel van Maarschalkerweerd in april 2016 met rechtsboven boerderij De Grote Kuil aan de Blauwe-Vogelweg 23. Links aan aan de Blauwe-Vogelweg 11 het speciaal onderwijs De Kleine Prins Utrecht. De vroegere Mytylsch Ariane De Ranitzschool. Links de rivier de Kromme Rijn en de Weg tot de Wetenschap. Foto: Slagboom en Peeters Luchtfotografie B.V. Luchtfoto van het noordelijke deel van Maarschalkerweerd in april 2016 met rechtsboven boerderij De Grote Kuil aan de Blauwe-Vogelweg 23. Links aan aan de Blauwe-Vogelweg 11 het speciaal onderwijs De Kleine Prins Utrecht. De vroegere Mytylsch Ariane De Ranitzschool. Links de rivier de Kromme Rijn en de Weg tot de Wetenschap. Foto: Slagboom en Peeters Luchtfotografie B.V.



1.   Op zaterdag 21 november 1767 werd ten overstaan van de Utrechtse notaris Jan Klemme een huur en pacht akte afgesloten door Jan van Cleeff, van beroep van het commis militair der provincie Utrecht. Het goed betrof een zekere hofstede, huizinge c.a. en 48 morgen boomgaard, bouw- en weyland, gelegen in het gerecht van Maarschalkerweerd, hofstede genaamd de Grote Kuyl. Huurder van de hofstede en pachter is Weyntje van Zeyl. Zij was weduwe van Frans Gerritse Vulto.

Bron: Het Utrechts Archief 34-4, U236a004, 21-11-1767, aktn.: 63.

2.   Op zaterdag 8 april 1797 werd ten overstaan van de Utrechtse notaris een huur- en pachtakte afgesloten door Adriana Charlotte van Bronckhorst, weduwe van Jan van Cleeff. Bij leven was hij van beroep commis militair van de provincie Utrecht. De volgende twee objecten werden aan huurder en pachter Evert van den Brandhoff gegeven. Een zekere hofsteede, huizinge en 48 morgen boomgaard bouw- en weiland, gelegen in het gerecht van Maarschalkerweerd, genaamd hofstede de Groote Kuyl, Een zekere hofsteede of goed met 39 morgen boomgaard, bouw- en weiland en overblyfsel van huis. Gelegen in het gerecht van Bunnik en Vechten, over de Covelaarsbrug, genaamd hofstede Meerveld (boerderij Mereveld, Mereveldseweg 2).

Bron: Het Utrechts Archief 34-4, U236a019, 08-04-1797, aktn.: 16.


Luchtfoto uit april 2016 met het noordelijke deel van Maarschalkerweerd aan de Kromme Rijn met middenonder boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) Linksboven huize Rijnsweerd aan de 'Weg tot de Wetenschap 15'. Rechtsboven het parkeerterrein van zwembad de Kromme Rijn. Links aan de Weg tot de Wetenschap de voorbereidingen voor de aanleg van de Utrechtse Sciense Park lijn links in de richting van Utrecht Centraal. Met achter de bomen het militaire terrein van de Utrecht van de Kromhout Kazerne aan de Herculeslaan. Foto: Slagboom en Peeters Luchtfotografie B.V. Luchtfoto uit april 2016 met het noordelijke deel van Maarschalkerweerd aan de Kromme Rijn met middenonder boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) Linksboven huize Rijnsweerd aan de 'Weg tot de Wetenschap 15'. Rechtsboven het parkeerterrein van zwembad de Kromme Rijn. Links aan de Weg tot de Wetenschap de voorbereidingen voor de aanleg van de Utrechtse Sciense Park lijn links in de richting van Utrecht Centraal. Met achter de bomen het militaire terrein van de Utrecht van de Kromhout Kazerne aan de Herculeslaan. Foto: Slagboom en Peeters Luchtfotografie B.V.



3.   Op vrijdag 3 november 1809 werd ten overstaan van de Utrechtse notaris Jaco Christiaan de Graaf een huur verpachting afgesloten door Jan Willem van Cleeff uit Utrecht tezamen met zijn broers en zussen. Het ging hierbij om een zekere hofstede bestaande in een huizinge c.a. 48 morgen zo boomgaard, bouw- als weiland, gelegen naast de Kromme Rijn en hofstede genaamd De Grote Kuil. Huurder van de hofstede en en pachter van de landerijen is Evert van den Brandhof, die getrouwd is met Aaltje Cornelisse Floor.

Bron: Het Utrechts Archief 34-4, U286a016, 03-11-1809, aktn.: 22.


  

 Boerderij De Kleine Kuil aan de Mytylweg 100

Gezicht op de boerderij Kleine Kuil (Mytylweg 95 ) te Utrecht, uit het noorden; op de voorgrond de Kromme Rijn in 1982. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 64460. Gezicht op de boerderij Kleine Kuil (Mytylweg 95 ) te Utrecht, uit het noorden; op de voorgrond de Kromme Rijn in 1982. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 64460.



Boerderij De Kleine Kuil, gelegen aan de Mytylweg 100 werd in vroegere tijden aangeduid als hofstede de Kuijl of Den Cuyl. In vergelijking met zijn naast gelegen grotere boerderij De Grote Kuil kent de naam van de boerderij pas het voorvoegsel 'Kleine' Kuil in de loop van de negentiende eeuw.


Gezicht op het landschap van de Kromme Rijn bij Utrecht in de richting van Rhijnauwen met op de achtergrond een boerderij (vermoedelijk boerderij De Kleine Kuil) in mei 1975. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 29224. Gezicht op het landschap van de Kromme Rijn bij Utrecht in de richting van Rhijnauwen met op de achtergrond een boerderij (vermoedelijk boerderij De Kleine Kuil) in mei 1975. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 29224.



De boerderij was vele eeuwen het eigendom van het Utrechtse kapittel van Oudmunster en het kapittel Ten DOM. De eigenaar van de boerderij betaalde erfpacht aan het kapittel. Pas in 1764 kwam de hofstede in het totale bezit van Nieuw-Amelisweerd terecht bij heer Hendrik van Utenhove.


Fragment uit de pachtakte die Henriëtte Hofmann, weduwe van Paul Bosch van Drakestein sloot met pachter Willem van Zijtveld voor hofstede De Klein Kuil. Gelegen op Maarschalkerweerd (Gem. Oud-Wulven-Houten) op dinsdag 17 juli 1834 ten overstaan in Wijk bij Duurstede bij notaris H.J. van Mariënhoff voor een bedrag van f. 800-, gulden te voldoen op 1 mei en 25 december op elk eenvolgend jaar. Bij de huur- en pacht behoorde ook de landerijen in Heicop en Oudenrijn. Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU), 063 1817 17-07-1834 aktenummer.: 2546. Fragment uit de pachtakte die Henriëtte Hofmann, weduwe van Paul Bosch van Drakestein sloot met pachter Willem van Zijtveld voor hofstede De Klein Kuil. Gelegen op Maarschalkerweerd (Gem. Oud-Wulven-Houten) op dinsdag 17 juli 1834 ten overstaan in Wijk bij Duurstede bij notaris H.J. van Mariënhoff voor een bedrag van f. 800-, gulden te voldoen op 1 mei en 25 december op elk eenvolgend jaar. Bij de huur- en pacht behoorde ook de landerijen in Heicop en Oudenrijn. Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU), 063 1817 17-07-1834 aktenummer.: 2546.


     

  • Boerderij De Kleine Kuil aan de Mytylweg 100 in september 2011. Bron: Wikipedia Eigen werk Thijs Kinkhorst.
  • Gezicht op de boerderij De Kleine Kuil te Utrecht, uit het zuiden in 1973. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 79937.
  • Gezicht op de boerderij Kleine Kuil te Utrecht in 1989. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 64461.
  • Gezicht op de boerderij Kleine Kuil te Utrecht in 1989. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 64462.
  • Gezicht op de boerderij De Kleine Kuil te Utrecht, uit het westen in 1973. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 79938.


      

Op donderdag 17 juli van het jaar 1834 in Wijk bij Duurstede ten overstaan van notaris H.J. van Mariënhoff van die standplaats sloot weduwe van Paul Bosch van Drakestein (1771-1834) Henriëtta Hofmann een pachtcontract af met pachter van hofstede De Kleine Kuil, gelegen in Maarschalkerweerd (Houten/Oud-Wulven). Behorend bij landgoed Nieuw-Amelisweerd met pachter Willem van Zijtveld enechtgenote Marje van Zijtveld voor een pachtbedrag van f. 800-, gulden per halfjaar te voldoen op 1 mei en 25 december van elk jaar. Bron: Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU), 063 1817 17-07-1834 aktenummer.: 2546. Op donderdag 17 juli van het jaar 1834 in Wijk bij Duurstede ten overstaan van notaris H.J. van Mariënhoff van die standplaats sloot weduwe van Paul Bosch van Drakestein (1771-1834) Henriëtta Hofmann een pachtcontract af met pachter van hofstede De Kleine Kuil, gelegen in Maarschalkerweerd (Houten/Oud-Wulven). Behorend bij landgoed Nieuw-Amelisweerd met pachter Willem van Zijtveld enechtgenote Marje van Zijtveld voor een pachtbedrag van f. 800-, gulden per halfjaar te voldoen op 1 mei en 25 december van elk jaar. Bron: Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU), 063 1817 17-07-1834 aktenummer.: 2546.



De landerijen van De Kleine Kuil aan de oostelijke kant van Maarschalkerweerd kwamen in het volledige bezit van de Heer van Amelisweerd, Reinier van Utenhove, op woensdag 30 december 1722, nadat deze werd 'getransporteerd' na toestemming van het Leeuwenberg gasthuis van zondag 27 december 1722. Zij die reeds de landerijen van Nieuw-Amelisweerd aan de oostkant van de Kromme Rijn in bezit hadden in het gerecht van Rhijnauwen sinds het midden van de zestiende eeuw.

Anno 2020 is de boerderij particulier bezit, omzoomd met groen en niet vrij toegankelijk of te bezichtigen.


Gezicht op de schuren en hooiberg van de boerderij De Kleine Kuil te Utrecht, vanaf de Kromme Rijn in 1990-1995. Vervaardigd door Wim Hagemans, fotograaf/tekenaar. Publicatie met toestemming van belangenbehartiger. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 29286. Gezicht op de schuren en hooiberg van de boerderij De Kleine Kuil te Utrecht, vanaf de Kromme Rijn in 1990-1995. Vervaardigd door Wim Hagemans, fotograaf/tekenaar. Publicatie met toestemming van belangenbehartiger. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 29286.


Luchtfoto (fragment) van Rijnsweerd Zuid een Maarschalkerweerd noord in 1990. Met rechts boerderij De Kleine Kuil (Mytylweg 100) en links boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) alle gelegen aan de Kromme Rijn. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 85449. Luchtfoto (fragment) van Rijnsweerd Zuid een Maarschalkerweerd noord in 1990. Met rechts boerderij De Kleine Kuil (Mytylweg 100) en links boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) alle gelegen aan de Kromme Rijn. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 85449.


      

Kaart van Maarschalkerweerd uit 1643 en de landerijen van het Utrechtse kapittel van Oud-Munster. Bron: Het Utrechts Archief, kapittel Oud-Munster. Kaart van Maarschalkerweerd uit 1643 en de landerijen van het Utrechtse kapittel van Oud-Munster. Bron: Het Utrechts Archief, kapittel Oud-Munster.


Boerderij De Kleine Kuil ingetekend op een kaart uit 1674 van het kapittel van Oudmunster. Landerijen met letters waren in erfpacht bij het kapittel. Bron: Het Utrechts Archief, 223, 1390. Boerderij De Kleine Kuil ingetekend op een kaart uit 1674 van het kapittel van Oudmunster. Landerijen met letters waren in erfpacht bij het kapittel. Bron: Het Utrechts Archief, 223, 1390.



Landerijen in het oosten van Maarschalkerweerd van de Kuil waren tezamen 50 morgen groot en in pacht bij het kapittel van Oudmunster. Kapittel Ten DOM, die mede eigenaar was van de landerijen had geen verdere belangen met pacht of andere belastingen of eigendomsvermogen in het land van Maarschalkerweerd.


In de jaren zestig kocht de gemeente Utrecht een deel van het vroegere onroerend goed van het landgoed Nieuw-Amelisweerd van familie Van Nispen tot Sevenaer. Heden in de omgeving van station Utrecht Lunetten. Bron: Het Utrechts Archief, 1007-3. In de jaren zestig kocht de gemeente Utrecht een deel van het vroegere onroerend goed van het landgoed Nieuw-Amelisweerd van familie Van Nispen tot Sevenaer. Heden in de omgeving van station Utrecht Lunetten. Bron: Het Utrechts Archief, 1007-3.


Op 9 juni 1958 ruim 6 jaar voor de definitieve verkoop van het landgoed werden de kerssen uit de boomgaard van boerderij De Kleine Kuil en De Boeije verkocht. Bron: Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU), krantenbank. Op 9 juni 1958 ruim 6 jaar voor de definitieve verkoop van het landgoed werden de kerssen uit de boomgaard van boerderij De Kleine Kuil en De Boeije verkocht. Bron: Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU), krantenbank.


Boerderij De Kleine Kuil ingetekend op een kaart van Amelisweerd uit 1808. Bron: Familie archief Bosch van Drakestein. Boerderij De Kleine Kuil ingetekend op een kaart van Amelisweerd uit 1808. Bron: Familie archief Bosch van Drakestein.



Boerderij De Kleine Kuil stond geadresseerd tot 31 december 1953 aan het Jaagpad O95 (O is de wijkgemeente Oud-Wulven (Maarschalkerweerd) gemeente Houten).

Eind negentiende eeuw was het wijkadres van de boerderij respectievelijk nog O59 en later O70.

Vanaf woensdag 27 februari 1974 kwam de boerderij aan de Mytylweg 100 te liggen. Het oude adres aan het Jaagpad O95 kwam hiermee te vervallen.


Fragment uit de kaart ui het archief van het Utrechtse kapittel van Oudmunster met boven boerderij De Grote Kuil (west) en onderaan boerderij De Kleine Kuil (oost) in 1643. Bron: Het Utrechts Archief. Fragment uit de kaart ui het archief van het Utrechtse kapittel van Oudmunster met boven boerderij De Grote Kuil (west) en onderaan boerderij De Kleine Kuil (oost) in 1643. Bron: Het Utrechts Archief.



De boerderij was vanaf augustus 1811 in pacht bij familie Bosch van Drakestein tot aan de verkoop van het landgoed Nieuw-Amelisweerd op maandag 27 april 1964 aan de gemeente Utrecht. Na deze tijd werd de boerderij in pacht uitgegeven door de gemeente Utrecht.


Op woensdag 10 juni 1964 zou familie Bosch van Drakestein voor de laatste keer uit eigen bezit de kersen uit de boomgaard van Mereveld verkopen. Twee maanden ervoor was het landgoed op 27 april 1964 verkocht aan de gemeente Utrecht. Bron: Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU), krantenbank. Op woensdag 10 juni 1964 zou familie Bosch van Drakestein voor de laatste keer uit eigen bezit de kersen uit de boomgaard van Mereveld verkopen. Twee maanden ervoor was het landgoed op 27 april 1964 verkocht aan de gemeente Utrecht. Bron: Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU), krantenbank.


    

Kaart van het Houtense Maarschalkerweerd omstreeks 1900-1930. Het noorden ligt rechts op de kaart. Het westen bovenaan. Rechts de boerderijen De Grote Kuil en De Kleine Kuil. Kaart van het Houtense Maarschalkerweerd omstreeks 1900-1930. Het noorden ligt rechts op de kaart. Het westen bovenaan. Rechts de boerderijen De Grote Kuil en De Kleine Kuil.



Hoofdbewoner volgens het gemeente register 1930 - 1954

1.   1930 - ... T. Peek

2.   ... - ... W.H. Peek

3.   ... - 1954 C.J. van Wiggen


Kaart van het noordoostelijke gedeelte van Maarschalkerweerd waar de gemeente Utrecht tezamen met Bunnik de grens om en nabij de Kromme Rijn een een stukje wijzigt in het gebied wat ook bij De Kleine Kuil hoort in de jaren zeventig van de twintigste eeuw. Bron: Het Utrechts Archief, 1338. Kaart van het noordoostelijke gedeelte van Maarschalkerweerd waar de gemeente Utrecht tezamen met Bunnik de grens om en nabij de Kromme Rijn een een stukje wijzigt in het gebied wat ook bij De Kleine Kuil hoort in de jaren zeventig van de twintigste eeuw. Bron: Het Utrechts Archief, 1338.


 

 Boerderij De Kleine Kuil (Mytylweg 100) volgens het Nationaal Monumenten Register

De rivier de Kromme Rijn met ernaast het Jaagpad richting het zuidwesten gezien (Utrecht stad) met achter de bomen boerderij De Kleine Kuil aan de Mytylweg 100 in het Utrechtse Maarschalkerweerd. Voor 1 januari 1954 behorend bij het grondgebied van Houten. Tot 27 april 1964 het eigendom geweest van familie Bosch van Drakestein. Foto: Peter van Wieringen, Natuurenfoto.nl. De rivier de Kromme Rijn met ernaast het Jaagpad richting het zuidwesten gezien (Utrecht stad) met achter de bomen boerderij De Kleine Kuil aan de Mytylweg 100 in het Utrechtse Maarschalkerweerd. Voor 1 januari 1954 behorend bij het grondgebied van Houten. Tot 27 april 1964 het eigendom geweest van familie Bosch van Drakestein. Foto: Peter van Wieringen, Natuurenfoto.nl.



Een 16e eeuwse boerderij met schuur, gelegen aan de Kromme Rijn.

Deze boerderij van het 'T-huis' type is voor wat betreft het woonhuisgedeelte 16e eeuws, de kap is echter rond 1940 vernieuwd. De opkamer heeft een dekking van moer- en kinderbalken met sleutelstukken. De andere ruimten hebben een enkelvoudige balklaag met bijzonder slanke balken. Onder de opkamer is een kelder met tongewelf aanwezig.


Boerderij De Kleine Kuil aan de Mytylweg 100 gezien vanaf de kant van Rijnsweerd over de rivier de Kromme Rijn met op de voorgrond het Jaagpad. Boerderij en Jaagpad waren tot 27 april 1964 in beheer en eigendom van familie Bosch van Drakestein, behorend bij het landgoed Nieuw-Amelisweerd. Foto in de herfst van 2020, Peter van Wieringen, Natuurenfoto.nl. Boerderij De Kleine Kuil aan de Mytylweg 100 gezien vanaf de kant van Rijnsweerd over de rivier de Kromme Rijn met op de voorgrond het Jaagpad. Boerderij en Jaagpad waren tot 27 april 1964 in beheer en eigendom van familie Bosch van Drakestein, behorend bij het landgoed Nieuw-Amelisweerd. Foto in de herfst van 2020, Peter van Wieringen, Natuurenfoto.nl.



Het bedrijsgedeelte is een driebeukige ruimte met eiken ankergebinten. De gebinten bestaan uit stijlen op stenen poeren, ankerbalken met pen en wig en schoren. Op de ankerbalken staan 'normale' spanten.


Luchtfoto uit mei 2016 met rechts van het midden de rivier de Kromme Rijn met daar rechts van een kanoverhuur. Gebouw met de rode dakpannen net onder het midden is boerderij De Grote Kuil aan de Mytylweg 100. Links de atletiekbaan van atletiekvereniging U-Track aan Mytylweg 77. Foto: Slagboom en Peeters Luchtfotografie B.V. Luchtfoto uit mei 2016 met rechts van het midden de rivier de Kromme Rijn met daar rechts van een kanoverhuur. Gebouw met de rode dakpannen net onder het midden is boerderij De Grote Kuil aan de Mytylweg 100. Links de atletiekbaan van atletiekvereniging U-Track aan Mytylweg 77. Foto: Slagboom en Peeters Luchtfotografie B.V.



Op het erf staan verder nog een 19e eeuwse, mogelijk oudere, wagenschuur en een hooiberg.

Deze boerderij is bouwhistorisch van belang en tevens van groot belang als onderdeel van het Kromme Rijn gebied. Het is dicht bij de stad gelegen.

Bron: Rijksmonumenten Register, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) te Amersfoort.


Bij gemeenteraadsbesluit van de gemeente Utrecht op 6 november 1975 werd voor f. 20.095 diverse percelen grond gelegen langs de Kromme-Rijn aangekocht van de Provincie Utrecht met een oppervlakte van 3.825 m2. Akte gepasseerd op 28 januari 1976. Rechts is al te zien dat de rijksweg A27 ook op de planning staat om percelen grond er voor aan te kopen. Daarbij ingetekend op de kaart boerderijen De Kleine en De Grote Kuil. Bron: Het Utrechts Archief, 1803. Bij gemeenteraadsbesluit van de gemeente Utrecht op 6 november 1975 werd voor f. 20.095 diverse percelen grond gelegen langs de Kromme-Rijn aangekocht van de Provincie Utrecht met een oppervlakte van 3.825 m2. Akte gepasseerd op 28 januari 1976. Rechts is al te zien dat de rijksweg A27 ook op de planning staat om percelen grond er voor aan te kopen. Daarbij ingetekend op de kaart boerderijen De Kleine en De Grote Kuil. Bron: Het Utrechts Archief, 1803.


 

 Verhuur van De Kleine Kuil 


1.   Op zaterdag 27 februari 1796 wordt ten overstaan van de Utrechtse notaris Cornelis de Wijs een huur- en pachtovereenkomst afgesloten met Maria Jacoba gravinnen van Efferen. Zij is de weduwe van Marqius de St. Simon, Heer van Amelisweerd. 

Een zekere hofstede, bestaande in een huizinge c.a. met annex boomgaard en landen, groot 26 morgen en 231 roeden, hofstede genaamd de Kuyl (De Kleine Kuil), hierbij wordt als verpachting 3 morgen bouwland in het gerecht van Maarschrchalkerweerd. Een morgen land aan de noordwestzijde van het Pauwenhuisjes (Pannehuys aan de Koningsweg). Acht morgen bouwland, gelegen tusschen het Bosch van Amelisweerd en de Knapschinkel in het gerecht van Bunnick en Vechten. Vier morgen weiland, 2 morgen weiland in het gerecht van De Bilt, genaamd Bergweidjen. In het bijzonder worden de vier morgen onder De Bilt zyn gelegen by de hofstede Vreeswyk de 3 morgen onder Maarschalkerweerd is erfpachtgoed van het kapittel van Oudmunster (renversaal akte (een voorlopig ontvangst bewijs). Huurder van De Kleine Kuil en de landerijen was Anthony de Wit die gehuwd was met Cornelia van Royen.

Bron: Het Utrechts Archief 34-4, U256c033, 27-02-1796, aktn.: 25.


Verhuur van landerijen en hofstede 'De Kleine Kuil, door Jhr. J. (Johan) L. (Ludovicus) P. (Paulus) Bosch van Drakestein bij inschrijving bij notaris Van Heyst te Wijk bij Duurstede in de zomer van 1926. De verhuur van gebouwen op de hofstede voor 6 jaar van 1 mei 1927 tot 31 april 1933. En de verpachting van de landerijen in Maarschalkerweerd van 1 januari 1927 tot 31 december 1933. Bron: De Boerderij, Delpher.nl. Verhuur van landerijen en hofstede 'De Kleine Kuil, door Jhr. J. (Johan) L. (Ludovicus) P. (Paulus) Bosch van Drakestein bij inschrijving bij notaris Van Heyst te Wijk bij Duurstede in de zomer van 1926. De verhuur van gebouwen op de hofstede voor 6 jaar van 1 mei 1927 tot 31 april 1933. En de verpachting van de landerijen in Maarschalkerweerd van 1 januari 1927 tot 31 december 1933. Bron: De Boerderij, Delpher.nl.



2.   Op zaterdag 23 mei 1801 werd ten overstaan van de Utrechtse notaris Cornelis de Wijs een huur en pachtovereenkomst afgesloten door Johanna Hermina Ivoy. Zij is de weduwe van Maurits Carel van Utenhove Bottestein, Heer van Amelisweerd. Een zekere hofsteede, bestaande in een huizinge c.a. met boomgaard en landen, groot 26 morgen en 231 roeden en 3 morgen, vanouds genaamd de Kuyl (De Kleine Kuil). Nog hierbij worden de volgende landerijen in verpachting genomen. Een morgen aan de noordwestzijde het Pannenhuisjen (Pannenhuys aan de Koningsweg), in het gerecht van Maarschalkerweerd.

Hierbij nog 8 morgen naast het Bosch van Amelisweerd en ten zuidwestzijde van hofstede De Knapschinkel in het gerecht van Bunnik en Vechten.

Vier morgen weiland en 2 morgen, genaamd de Steenkampjen. Twee morgen in De Bilt bij hofstede Vreeswijk, genaamd Bergweidjen. In het bijzonder een renversaal akte nog 3 morgen bouwland in 34,1 is erfpachtgoed van kapittel van Oudmunster. Huur van de De Kleine Kuil en het land is Cornelia van Royen, de weduwe van Anthony de Wit.

Bron: Het Utrechts Archief 34-4, U256c039, 23-05-1801, aktn.: 25.


      

Foto (fragment) van een foto van landhuis Nieuw-Amelisweerd met rechts het wapen van Nieuw-Amelisweerd op een informatiebord op het landgoed Rhijnauwen in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel. Foto (fragment) van een foto van landhuis Nieuw-Amelisweerd met rechts het wapen van Nieuw-Amelisweerd op een informatiebord op het landgoed Rhijnauwen in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel.


Kaart met intekening van (rond 1900) de verbreding van de Kromme Rijn tussen Abstede en het Houtense Maarschalkerweerd met links de intekening van boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) en boerderij De Kleine Kuil (Mytylweg 100). Rechtsmidden boerderij De Boeije (Vossegatsedijk 2). Bron: Het Utrechts Archief, archief Provinciale Waterstaat van Utrecht. Kaart met intekening van (rond 1900) de verbreding van de Kromme Rijn tussen Abstede en het Houtense Maarschalkerweerd met links de intekening van boerderij De Grote Kuil (Blauwe-Vogelweg 23) en boerderij De Kleine Kuil (Mytylweg 100). Rechtsmidden boerderij De Boeije (Vossegatsedijk 2). Bron: Het Utrechts Archief, archief Provinciale Waterstaat van Utrecht.


      

   Boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2 te Bunnik

  • Gezicht op de boerderij De Boeije (Vossegatsedijk 2) te Bunnik in een winterperiode van 1985 - 1990. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 351101.
  • Gezicht op de boerderij De Boeije (Vossegatsedijk 2) te Bunnik, uit het zuidoosten in maart 1987. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 72816.
  • Gezicht op de boerderij De Boeije (Vossegatsedijk 2) te Bunnik, met op de voorgrond de Kromme Rijn, uit het westen in maart 1987. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 72814.
  • Gezicht op de boerderij De Boeije (Vossegatsedijk 2) te Bunnik, met op de voorgrond de Kromme Rijn, uit het zuidwesten in maart 1987. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 72815.
  • Op de achtergrond in het landschap boerderij De Boeye met rechts een verdroogde sloot gezien vanaf de Vossegatsedijk in ca. 1990. Bron: Het Utrechts Archief, 1338
  • Oprijlaan van boerderij De Boeye met rechts vermoedelijke het inwonende gezin van de boerderij gezien vanaf de Vossegatsedijk 2 in ca. 1990. Bron: Het Utrechts Archief, 1338.
  • Boerderij De Boeye aan de Vossegatsedijk 2 met links een verdroogde sloot gezien richting het zuidwesten in ca. 1990. Bron: Het Utrechts Archief, 1338.
  • Gezicht op de boerderij De Boeije (Vossegatsedijk 2) te Bunnik, uit het zuidoosten in maart 1987. Bron: Het Utrechts Archief, 1338.
  • Gezicht op de boerderij De Boeije (Vossegatsedijk 2) te Bunnik, met op de voorgrond de Kromme Rijn, uit het zuidwesten in maart 1987. Bron: Het Utrechts Archief, 1338.


     

Stukken betreffende de koop in 1630 en verkoop in 1677 door de heren van Linschoten van 7 morgen land, geheten Stukken betreffende de koop in 1630 en verkoop in 1677 door de heren van Linschoten van 7 morgen land, geheten "De Boeije" in Rhijnauwen bij Nieuw Amelisweerd, leenroerig aan het kapittel van Oudmunster, onder Amelisweerd en een kampje land onder De Bilt. Het noorden is links. Boerderij De Boeije aan rivier de Kromme Rijn. Bron: Het Utrechts Archief, 84, 524.


Luchtfoto van de Kromme Rijn en de rijksweg A27 met rechts boerderij De Boeij. Bron: HUA, 1929. Luchtfoto van de Kromme Rijn en de rijksweg A27 met rechts boerderij De Boeij. Bron: HUA, 1929.


     

Toegangsbord bij de oprijlaan van boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2a te Bunnik in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel. Toegangsbord bij de oprijlaan van boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2a te Bunnik in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel.



Deze aan de Kromme Rijn gelegen krukhuisboerderij met witgepleisterd achterhuis en rieten kap dateert in oorsprong uit de 16de eeuw. Gelet op de vlechtingen in het metselwerk van de voorgevel was het oorspronkelijk een langhuisboerderij, die tot een krukhuis is uitgebreid. Deze uitbreiding zal in ieder geval voor 1674 hebben plaatsgevonden. Op een kaart van de landmeter Gabriel Reets uit dat jaar, staat de boerderij als krukhuis afgebeeld. In de kruk bevindt zich de opkamer, waaronder een grote kelder met stenen tongewelf.


Boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2. Bron: Bunnik Geschiedenis en Architect, Saskia van Ginkel-Meester, 1989, Kerckebosch Uitgeverij. Boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2. Bron: Bunnik Geschiedenis en Architect, Saskia van Ginkel-Meester, 1989, Kerckebosch Uitgeverij.



Een type keldergewelf, dat met name in de 15de eeuw en 16de eeuw toegepast werd. In 1672 is de boerderij evenals vele andere gebouwen ín de omgeving ten prooi gevallen aan de plunderende Franse troepen. Kort daarna is de boerderij weer opgebouwd. Het achterhuis van de boerderij is in 1866 vernieuwd. Een sluitsteen boven de achterbaander (inrijdeur) herinnert aan deze verbouwing. In de boerderij hebben verschillende kleine veranderingen plaatsgevonden. De kaaskamer rechts in het woonhuis is tot slaapkamer gemaakt. Hiertoe is een nieuwe raampartij in de rechterzijgevel geplaatst.


Luchtfoto van een gedeelte van de Kromme Rijn (centraal) ter hoogte van de Vossegatsedijk 2 te Utrecht bij boerderij De Boeije, vanuit het zuidoosten gezien. Midden op de foto de rijksweg A27. Bovenaan de sportvelden van Sportpark Maarschalkerweerd op woensdag 22 januari 1992. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 842667. Luchtfoto van een gedeelte van de Kromme Rijn (centraal) ter hoogte van de Vossegatsedijk 2 te Utrecht bij boerderij De Boeije, vanuit het zuidoosten gezien. Midden op de foto de rijksweg A27. Bovenaan de sportvelden van Sportpark Maarschalkerweerd op woensdag 22 januari 1992. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 842667.



In de voorgevel is het raam van de kaaskamer en het zolderraam vernieuwd. Het oorspronkelijke pomphuis is tot keuken gemaakt. De grote raampartij in de keuken dateert van 1974. In het achterhuis is een doucheruimte gebouwd. De stalvensters zijn ook vernieuwd. Bij de boerderij staan een bakhuis en koetshuisje, beide van voor 1832. Het witgepleisterde bakhuis met rood pannen zadeldak is tussen 1830 en 1860 vergroot met een kaaskamer en wagenberging.


Boerderij De Boeije op een schilderij in 1965 geschilderd door Anna Zomer (Schalkwijk 1899 - 1970 Bunnik), bewoonster van de boerderij aan de Vossegatsedijk 2. Schilderij in 1966 aangekocht door het Centraal Museum Utrecht. Foto: CentraalMuseum.nl. Boerderij De Boeije op een schilderij in 1965 geschilderd door Anna Zomer (Schalkwijk 1899 - 1970 Bunnik), bewoonster van de boerderij aan de Vossegatsedijk 2. Schilderij in 1966 aangekocht door het Centraal Museum Utrecht. Foto: CentraalMuseum.nl.


Zicht op het viaduct van de rijksweg A27 aangelegd in 1982-1986 over de rivier de Kromme-Rijn (links) met rechts de Weg naar Rhijnauwen richting het westen gezien in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel. Zicht op het viaduct van de rijksweg A27 aangelegd in 1982-1986 over de rivier de Kromme-Rijn (links) met rechts de Weg naar Rhijnauwen richting het westen gezien in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel.


Gezicht op de boerderij De Boeije (Vossegatsedijk 2) te Bunnik, met op de voorgrond de Kromme Rijn in 1970-1975, door H. Dam. Bron: HUA, catalogusnummer: 859622. Gezicht op de boerderij De Boeije (Vossegatsedijk 2) te Bunnik, met op de voorgrond de Kromme Rijn in 1970-1975, door H. Dam. Bron: HUA, catalogusnummer: 859622.


Boerderij De Boeije ingetekend op een kaart van Amelisweerd uit 1808. Bron: Familie archief Bosch van Drakestein. Boerderij De Boeije ingetekend op een kaart van Amelisweerd uit 1808. Bron: Familie archief Bosch van Drakestein.


      

Foto van het straatnaambord De Boeijelaan 'Boerenhofstede te Bunnik' bij de kruising met de Sorbonnelaan op het Utrechtse Science Park (De Uithof) in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel. Foto van het straatnaambord De Boeijelaan 'Boerenhofstede te Bunnik' bij de kruising met de Sorbonnelaan op het Utrechtse Science Park (De Uithof) in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel.


Mevrouw Anna Zomer (1899-1970) bewoonster van boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2 in 1965 met haar schilderij van de boerderij. Bron: Het Utrechts Archief, beeldbank. Mevrouw Anna Zomer (1899-1970) bewoonster van boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2 in 1965 met haar schilderij van de boerderij. Bron: Het Utrechts Archief, beeldbank.


Straatnaambord De Boeijelaan ter hoogte met de kruising Vossegatsedijk en de Weg naar Rhijnauwen in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel. Straatnaambord De Boeijelaan ter hoogte met de kruising Vossegatsedijk en de Weg naar Rhijnauwen in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel.


       

Boerderij De Boeije ingetekend op een kaart uit 1674 uit het kaartenboek van het Leeuwenberg gasthuis te Utrecht. Bron: Het Utrechts Archief, 709, 2228. Boerderij De Boeije ingetekend op een kaart uit 1674 uit het kaartenboek van het Leeuwenberg gasthuis te Utrecht. Bron: Het Utrechts Archief, 709, 2228.



Hierdoor kwam het tegen de achtergelegen varkensschuur te staan. De varkensschuur is later verbreed. Het koetshuisje met rieten schilddak en aan de voorzijde een dubbele houten deur doet thans dienst als jongveestal en opslagruimte. In de middeleeuwen was het gebied bekend onder de naam ‘Het Staartje van de Boeije’ een minigerecht van zeven morgen land, dat in 1526 reeds een samenwerkingsverband had met andere minigerechten.


Straatnaambod De Boeijelaan met een groot groen bord 'Faunapassage onder de A27'. Met links op de achtergrond de rijksweg A27 ter hoogte van de rivier de Kromme-Rijn en de Vossegatsedijk en de Weg naar Rhijnauwen in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel. Straatnaambod De Boeijelaan met een groot groen bord 'Faunapassage onder de A27'. Met links op de achtergrond de rijksweg A27 ter hoogte van de rivier de Kromme-Rijn en de Vossegatsedijk en de Weg naar Rhijnauwen in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel.



Wanneer de eerste boerderij hier stond is niet bekend. In 1536 is er in ieder geval sprake van een boerderij bewoond door Cornelis Goes. Hij heeft de boerderij met in totaal vier hoeven (ruim 50 ha) land gehuurd. In 1562 wordt het goed door Agnes van Leeuwenberg geschonken aan de naar haar genoemde instelling, het Leeuwenberg Gasthuis te Utrecht, dat het tot 1722 in bezit zou houden.


Boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2. Bron: Bunnik Geschiedenis en Architect, Saskia van Ginkel-Meester, 1989, Kerckebosch Uitgeverij. Boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2. Bron: Bunnik Geschiedenis en Architect, Saskia van Ginkel-Meester, 1989, Kerckebosch Uitgeverij.



In 1808 wordt de boerderij eigendom van koning Lodewijk Napoleon, wanneer hij voor een bedrag van f 190.000,- zowel Oud- als Nieuw-Amelisweerd met bijbehorende landerijen en boerderijen koopt. In 1811 wordt Paulus Willem Bosch van Drakenstein de nieuwe eigenaar van de beide landgoederen. De familie zou tot 1964 “De Boeije’ in bezit houden. Toen werd ook het landgoed Nieuw-Amelisweerd en bijbehorende boerderijen verkocht aan de gemeente Utrecht, die sinds 1951 ook Oud-Amelisweerd in eigendom had.


Boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2. Bron: Bunnik Geschiedenis en Architect, Saskia van Ginkel-Meester, 1989, Kerckebosch Uitgeverij. Boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2. Bron: Bunnik Geschiedenis en Architect, Saskia van Ginkel-Meester, 1989, Kerckebosch Uitgeverij.


       

Boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2. Bron: Bunnik Geschiedenis en Architect, Saskia van Ginkel-Meester, 1989, Kerckebosch Uitgeverij. Boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2. Bron: Bunnik Geschiedenis en Architect, Saskia van Ginkel-Meester, 1989, Kerckebosch Uitgeverij.



De familie Van Hoven is van 1865 tot 1917 pachter geweest van de boerderij. Na ontslag van al het oud personeel werd Wilhelmus Andreas Zomer in 1918 de nieuwe pachter. Zijn kleinzoon is thans eigenaar van de boerderij. Boerderij ‘t Burgje’ in Odijk en ‘De Boeije’ zijn de enige en ook gave voorbeelden van het type krukhuisboerderij binnen de gemeente Bunnik.

Bron: Bunnik Geschiedenis en Architect, Saskia van Ginkel-Meester, 1989, Kerckebosch Uitgeverij.


Luchtfoto uit 2016 gezien vanuit het zuidwesten met links rijksweg A27 met daartussen een groene langs de oever van rivier de Kromme Rijn. Met links boerderije en bijgebouwen van boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2a/2b. Foto: Slagboom en Peeters Luchtfotografie B.V. Luchtfoto uit 2016 gezien vanuit het zuidwesten met links rijksweg A27 met daartussen een groene langs de oever van rivier de Kromme Rijn. Met links boerderije en bijgebouwen van boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2a/2b. Foto: Slagboom en Peeters Luchtfotografie B.V.



De naam van de boerderij 'De Boeije' verwijst mogelijk naar de scheepvaart, die uit het oosten de Kromme-Rijn richting Utrecht bewaarde. De schipper, die in vroegere tijden de boerderij als een boei of bolder in het landschap zag als teken van de aankomende bocht in de rivier. Of als de tijd dat Utrecht binnen een aanzienlijke tijd te bereiken was. Een andere mogelijke verwijzing zou kunnen zijn naar een boye, het Middelnederlands voor knaap of jonge.


Oprijlaan van boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2a in de richting van het zuidwesten gezien in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel. Oprijlaan van boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2a in de richting van het zuidwesten gezien in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel.



In diverse achttiende eeuwse notariële akten wordt het gebied van boerderij De Boeije beschreven als het Staartje van de Boeyen, met als verbastering het Heertje van de Boeye.


 

 Verhuur van De Boeije  

Luchtfoto uit 2016 uit het zuid het zuiden gezien met links rijksweg A27, met rechts ernaast groenzone aan de oever van rivier de Lek met rechts boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2a/2b. Foto: Slagboom en Peeters Luchtfotografie B.V. Luchtfoto uit 2016 uit het zuid het zuiden gezien met links rijksweg A27, met rechts ernaast groenzone aan de oever van rivier de Lek met rechts boerderij De Boeije aan de Vossegatsedijk 2a/2b. Foto: Slagboom en Peeters Luchtfotografie B.V.



1.    Op zaterdag 20 november 1784 werd ten overstaan van de Utrechtse notaris Cornelis de Wijk een huur en pacht akte opgesteld voor Maximiliaan Hendrik de Saint Simon, Heer van Amelisweerd, gehuwd met Maria Jacoba Cornelia gravinnen van Efferen, eerder weduwe van Hendrik van Utenhove. Als goed werd een zekere hofstede, bestaande in een huisinge c.a. met boomgaard, 3 morgen bouland en nog 15 morgen bouland van een perceel van 25 morgen groot verhuurd en verpacht, hofstede genaamd de Boeye. Alle gelegen  in het gerecht van Amelisweerd.


Zicht op de Boeijelaan in de richting van het noordoosten gezien met op de achtergrond de aansluiting op Sorbonnelaan Utrecht Science Park / De Uithof in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel. Zicht op de Boeijelaan in de richting van het noordoosten gezien met op de achtergrond de aansluiting op Sorbonnelaan Utrecht Science Park / De Uithof in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel.



Verder werd er nog 2 morgen weyland, gelegen in De Bilt, achter Drakenburg of Vreeswijk, genaamd het Steenkampje verpacht. Twee morgen weyland, gelegen in De Bilt, by de laan van Oostbroek en 11 morgen weyland in de De Bilt. Huurder en pachter was veehouder Jan Peek. Hij woonde in die tijd al op De Boeye. In bijzonderheid waren de 11 morgen weiland in De Bilt gelegen op de Oud Kolenberg (renversaal akte).

Bron: Het Utrechts Archief 34-4, U256c021, 20-11-1784, aktn.: 99.


Handtekeningen van Jhr. Willem Bosch van Drakestein van Nieuw-Amelisweerd en veehouder Cornelis van Leeuwen die tezamen een pacht- en huurcontracten afsloten op donderdag 19 februari 1835 ten overstaan van de in Wijk bij Duurstede gevestigde notaris H.J. van Marënhoff. Voor een bedrag van f. 1.350 gulden huurde Van Leeuwen boerderij De Boeije van Willem Bosch van Drakestein. Bron: Regionaal Archief -Zuid-Utrecht (RAZU), 063, 1818, Aktn. 2646. Handtekeningen van Jhr. Willem Bosch van Drakestein van Nieuw-Amelisweerd en veehouder Cornelis van Leeuwen die tezamen een pacht- en huurcontracten afsloten op donderdag 19 februari 1835 ten overstaan van de in Wijk bij Duurstede gevestigde notaris H.J. van Marënhoff. Voor een bedrag van f. 1.350 gulden huurde Van Leeuwen boerderij De Boeije van Willem Bosch van Drakestein. Bron: Regionaal Archief -Zuid-Utrecht (RAZU), 063, 1818, Aktn. 2646.



2.   Op zaterdag 2 januari 1796 werd ten overstaan van de Utrechtse notaris Cornelius de Wijs een huur en pacht akte opgemaakt voor Maria Jacoba Cornelia gravinne van Efferen, weduwe van Marquis de St. Simon. Een zekere hofstede, bestaande in een huisinge c.a. met boomgaard, groot ruim 2 morgen, hofstede genaamd de Boeye. Hierbij werden ook nog de volgende gronden in pacht gegeven. Vier en een halve morgen weiland, genaamd de Boeyewey, ruim 3 morgen weiland, gelegen tussen de ridderhofstad Amelisweerd en de Boeye, genaamd, de Rhynwey (deel van), 3 morgen bouwland, gelegen voor de boomgaard tegenover de Boeyewey.


Kruising van De Boeijelaan met de Vossegatsedijk met de Weg naar Rhijnauwen in de richting van het oosten gezien in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel. Kruising van De Boeijelaan met de Vossegatsedijk met de Weg naar Rhijnauwen in de richting van het oosten gezien in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel.



Hierbij 25 morgen bouwland, gelegen tussen de ridderhofstad Amelisweerd en de Boeye en als laatste 4 morgen bouwland in het gerecht van Amelisweerd, genaamd de Beurs. Huurders zijn toekomstige echtelieden (renversaal akte). Pachter en huurder waren Jan van Royen en zijn toekomstig echtgenote Catharina van Schalkwijk.

Bron: Het Utrechts Archief 34-4, U256c033, 02-01-1796, aktn.: 3.


Zicht op De Boeijelaan in de richting van het noordoosten gezien met links achter de bomen nog net het topje te zien van het universiteitsgebouw van de Universiteit Utrecht op het Utrecht Science Park / De Uithof in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel. Zicht op De Boeijelaan in de richting van het noordoosten gezien met links achter de bomen nog net het topje te zien van het universiteitsgebouw van de Universiteit Utrecht op het Utrecht Science Park / De Uithof in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel.


Op zaterdag 10 mei 1817 vond ten overstaan van de Utrechtse notaris de verhuur van hofstede De Boeije plaats waarbij eigenaar Paulus Willem Bosch van Drakestein verhuurde aa Anthony van der Horst en zijn echtgenote Willemma van der Geer. Begin beschrijving van akte. Bron: Het Utrechts Archief, 34-4, 3244, aktenummer: 2155. Op zaterdag 10 mei 1817 vond ten overstaan van de Utrechtse notaris de verhuur van hofstede De Boeije plaats waarbij eigenaar Paulus Willem Bosch van Drakestein verhuurde aa Anthony van der Horst en zijn echtgenote Willemma van der Geer. Begin beschrijving van akte. Bron: Het Utrechts Archief, 34-4, 3244, aktenummer: 2155.


Op zaterdag 10 mei 1817 vond ten overstaan van de Utrechtse notaris de verhuur van hofstede De Boeije plaats waarbij eigenaar Paulus Willem Bosch van Drakestein verhuurde aa Anthony van der Horst en zijn echtgenote Willemma van der Geer. Eind beschrijving van akte met handtekeningen. Bron: Het Utrechts Archief, 34-4, 3244, aktenummer: 2155. Op zaterdag 10 mei 1817 vond ten overstaan van de Utrechtse notaris de verhuur van hofstede De Boeije plaats waarbij eigenaar Paulus Willem Bosch van Drakestein verhuurde aa Anthony van der Horst en zijn echtgenote Willemma van der Geer. Eind beschrijving van akte met handtekeningen. Bron: Het Utrechts Archief, 34-4, 3244, aktenummer: 2155.


         

  Huisje en perceel 'Biltse Kampje' aan de
Weg naar Rhijnauwen nr. 12 te De Bilt

Fragment van een hulpkaart van een perceel, sectie C, nummer 750 te De Bilt waarop in februari 1950 een huisje werd gebouwd door familie Bosch van Drakestein die zij in voor een deel van het perceel in juni 1962 verkochte aan een Aanneming- en Handelsmaatschappij uit Utrecht. Bron: Kadasterarchiefviewer Kadaster (NL). Fragment van een hulpkaart van een perceel, sectie C, nummer 750 te De Bilt waarop in februari 1950 een huisje werd gebouwd door familie Bosch van Drakestein die zij in voor een deel van het perceel in juni 1962 verkochte aan een Aanneming- en Handelsmaatschappij uit Utrecht. Bron: Kadasterarchiefviewer Kadaster (NL).



Op vrijdag 8 juni 1962 werd ten overstaan de Utrechtse notaris Joost Hofstede door de gebroeders en zusters Bosch van Drakestein (Ghislaine) een huisje en perceel genaamd het "Biltse Kampje" aan de oostelijke oever de van de rivier de Kromme Rijn verkocht.

Het perceel kadastraal Utrecht, sectie N, perceelnummer: 67 (voor het jaar 1954, kadastraal gemeente De Bilt, perceelnummer: 750).

Perceel was al vanaf augustus 1811 in het bezit van familie Bosch.
Na de verkoop van het land de Colenberg in De Bilt door jhr. Karel Bosch van Drakestein in 1840 wat reeds de percelen daarvan ruim 400 jaar bij het landgoed Nieuw-Amelisweerd behoorde. Was dit het enige perceel wat bij Nieuw-Amelisweerd behoorde wat voor 1954 kadastraal bij de gemeente De Bilt hoorde.


Luchtfoto van de noordelijke kant van Maarschalkerweerd in de periode 1920-1940. Met rechts van het midden van de rivieroever van de Kromme Rijn, rechts naar het vierkante gebouwtje het perceel wat in De Bilt nog bij landgoed Nieuw-Amelisweerd behoorde. Bron: Defensie, beeldbank. Luchtfoto van de noordelijke kant van Maarschalkerweerd in de periode 1920-1940. Met rechts van het midden van de rivieroever van de Kromme Rijn, rechts naar het vierkante gebouwtje het perceel wat in De Bilt nog bij landgoed Nieuw-Amelisweerd behoorde. Bron: Defensie, beeldbank.



In juni 1962 verkocht familie Bosch van Drakestein een gedeelte van het perceel met het huis aan de N.V. Aannemings- en Handelsmaatschappij Jacobus. Gerrit van Oord N.V., gevestigd aan de Pr. Hendriklaan 94 te Utrecht voor een bedrag van f. 10.000, - gulden.

Bron: Het Utrechts Archief, 1294, 7917 (1717) 1717 18.


Fragment uit de hypotheek4 akte waarin de Bosch van Drakestein, Ghislain(e), broers en zussen worden vermeld waarin zij met z'n achten een belang in het landgoed Nieuw-Amelisweerd hadden jhr. Maurica Bosch van Drakestein, jhr. René Bosch van Drakestein, jhr. Louis Bosch van Drakestein, jhr. Henri Bosch van Drakestein, jkvr. Yvonne Bosch van Drakestein, jkvr. Jeanne Bosch van Drakestein, jkvr. Caroline Bosch van Drakestein en jkvr. Marguerite Bosch van Drakestein die het Biltse Kampje verkochte, gelegen aan de rivier de Kromme Rijn voor een bedrag van f. 10.000, - gulden aan Van Oord uit Utrecht. Bron: Het Utrechts Archief 1294 7917 1717 18. Fragment uit de hypotheek4 akte waarin de Bosch van Drakestein, Ghislain(e), broers en zussen worden vermeld waarin zij met z'n achten een belang in het landgoed Nieuw-Amelisweerd hadden jhr. Maurica Bosch van Drakestein, jhr. René Bosch van Drakestein, jhr. Louis Bosch van Drakestein, jhr. Henri Bosch van Drakestein, jkvr. Yvonne Bosch van Drakestein, jkvr. Jeanne Bosch van Drakestein, jkvr. Caroline Bosch van Drakestein en jkvr. Marguerite Bosch van Drakestein die het Biltse Kampje verkochte, gelegen aan de rivier de Kromme Rijn voor een bedrag van f. 10.000, - gulden aan Van Oord uit Utrecht. Bron: Het Utrechts Archief 1294 7917 1717 18.



Midden jaren 70 van de twintigste eeuw kocht Rijkswaterstaat het perceel aan om hier de rijksweg A27 op aan te laten leggen.

Bron: Kadaster Archiefviewer 1832 - 1987 (NL).


Gezicht op de Kromme Rijn te Utrecht uit het oosten vanaf de plaats waar de brug van de A27 gebouwd zal worden, met op de achtergrond de huizen aan de Weg naar Rhijnauwen. Met rechts de over van de rivier de Kromme Rijn waar eens het huisje stond. Naar een tekening van Wim Hagemans. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 28195. Gezicht op de Kromme Rijn te Utrecht uit het oosten vanaf de plaats waar de brug van de A27 gebouwd zal worden, met op de achtergrond de huizen aan de Weg naar Rhijnauwen. Met rechts de over van de rivier de Kromme Rijn waar eens het huisje stond. Naar een tekening van Wim Hagemans. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 28195.


Fragment van twee pagina's van de hypotheek4 pagina's over de verkoop van de het Biltse Kampje gelegen aan de Kromme Rijn tegenover Maarschalkerweerd op 8 juni 1962. Bron: Het Utrechts Archief 1294 7917 1717 18. Fragment van twee pagina's van de hypotheek4 pagina's over de verkoop van de het Biltse Kampje gelegen aan de Kromme Rijn tegenover Maarschalkerweerd op 8 juni 1962. Bron: Het Utrechts Archief 1294 7917 1717 18.


          

Op woensdag 13 maart 1974 vond in het notariskantoor te Utrecht van dhr. Th. Tjabbes en A. de Gier de verkoop plaats van het huis aan de Weg naar Rhijnauwen 12. Gerrit Herman Scheurkapel ambtenaar in algemene dienst van de gemeente Utrecht kocht van de heer Govert van Oord, directeur van de Aannemingsmaatschappij Van Oord Utrecht N.V., statutair gevestigd in Odijk. Verkocht aan de gemeente Utrecht het huisje ter waarde van ƒ. 180.000,- gulden. Dit in het kader voor de toekomstige aanleg van de rijksweg A27. Eerder was het huisje door familie Bosch van Drakestein verkocht aan de Aannemingsmaatschappij Van Oord N.V. Bron: Het Utrechts Archief, 1338. Op woensdag 13 maart 1974 vond in het notariskantoor te Utrecht van dhr. Th. Tjabbes en A. de Gier de verkoop plaats van het huis aan de Weg naar Rhijnauwen 12. Gerrit Herman Scheurkapel ambtenaar in algemene dienst van de gemeente Utrecht kocht van de heer Govert van Oord, directeur van de Aannemingsmaatschappij Van Oord Utrecht N.V., statutair gevestigd in Odijk. Verkocht aan de gemeente Utrecht het huisje ter waarde van ƒ. 180.000,- gulden. Dit in het kader voor de toekomstige aanleg van de rijksweg A27. Eerder was het huisje door familie Bosch van Drakestein verkocht aan de Aannemingsmaatschappij Van Oord N.V. Bron: Het Utrechts Archief, 1338.


Op woensdag 13 maart 1974 vond in het notariskantoor te Utrecht van dhr. Th. Tjabbes en A. de Gier de verkoop plaats van het huis aan de Weg naar Rhijnauwen 12. Gerrit Herman Scheurkapel ambtenaar in algemene dienst van de gemeente Utrecht kocht van de heer Govert van Oord, directeur van de Aannemingsmaatschappij Van Oord Utrecht N.V., statutair gevestigd in Odijk. Verkocht aan de gemeente Utrecht het huisje ter waarde van ƒ. 180.000,- gulden. Dit in het kader voor de toekomstige aanleg van de rijksweg A27. Eerder was het huisje door familie Bosch van Drakestein verkocht aan de Aannemingsmaatschappij Van Oord N.V. In geel gearceerd de grond en het huis. Bron: Het Utrechts Archief, 1338. Op woensdag 13 maart 1974 vond in het notariskantoor te Utrecht van dhr. Th. Tjabbes en A. de Gier de verkoop plaats van het huis aan de Weg naar Rhijnauwen 12. Gerrit Herman Scheurkapel ambtenaar in algemene dienst van de gemeente Utrecht kocht van de heer Govert van Oord, directeur van de Aannemingsmaatschappij Van Oord Utrecht N.V., statutair gevestigd in Odijk. Verkocht aan de gemeente Utrecht het huisje ter waarde van ƒ. 180.000,- gulden. Dit in het kader voor de toekomstige aanleg van de rijksweg A27. Eerder was het huisje door familie Bosch van Drakestein verkocht aan de Aannemingsmaatschappij Van Oord N.V. In geel gearceerd de grond en het huis. Bron: Het Utrechts Archief, 1338.


    

Straatnamen De Boeijelaan,
Vossegatsedijk en Weg naar Rhijnauwen

De Boeijelaan 

Straatnaambord aan het begin van De Boeijelaan 'Boerenhofstde te Bunnik' bij de kruising met de Sorbonnelaan op het Utrechtse Science Park / De Uithof in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel. Straatnaambord aan het begin van De Boeijelaan 'Boerenhofstde te Bunnik' bij de kruising met de Sorbonnelaan op het Utrechtse Science Park / De Uithof in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel.



Van 1982 - 1985 werd tussen de Toulouselaan - Sorbonnelaan en de Weg naar Rhijnauwen een nieuwe verkeersroute gemaakt. Toegestaan voor fietsers, maar verboden voor gemotoriseerd verkeer. In 1987 zou het perceel worden opgenomen in de kadaster hulpkaarten en veldwerkkaarten.

De straatnaam De Boeijelaan werd door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Utrecht vastgesteld op vrijdag 30 augustus 1985.


Tekening behorend bij bij het straatnaambesluit van de gemeente Utrecht van vrijdag 30 augustus 1985 voor de straatnaam De Boeijelaan. Gelegen tussen de Weg naar Rhijnauwen en de Toulouselaan met de kruising van de Sorbonnelaan. Midden onder de Johanna-Cornelia Hoeve. Links van het midden boerderij De Kleine Kuil aan de Mytylweg 100 .Met dank aan Alice Oosterhoff van de commissie straatnaamgeving, gemeente Utrecht. Tekening behorend bij bij het straatnaambesluit van de gemeente Utrecht van vrijdag 30 augustus 1985 voor de straatnaam De Boeijelaan. Gelegen tussen de Weg naar Rhijnauwen en de Toulouselaan met de kruising van de Sorbonnelaan. Midden onder de Johanna-Cornelia Hoeve. Links van het midden boerderij De Kleine Kuil aan de Mytylweg 100 .Met dank aan Alice Oosterhoff van de commissie straatnaamgeving, gemeente Utrecht.


 

 Vossegatsedijk 

De precieze ligging van de Vossegatsedijk anno 2020 in westen beginnend bij zwembad Kromme-Rijn bij de Weg naar de Wetenschap lopend naar in zuidoosten richting, vervolgens onder de rijksweg A27 door tot aan het zuidelijk uiteinde van fort bij Rhijnauwen. Om tevens in noordoostelijke richting parallel aan de buitenkant van het fortterrein om te eindigen bij de kruising met de Zandlaan, Vagantenpad en Rijnsoever. Bron: Openstreet Map (NL). De precieze ligging van de Vossegatsedijk anno 2020 in westen beginnend bij zwembad Kromme-Rijn bij de Weg naar de Wetenschap lopend naar in zuidoosten richting, vervolgens onder de rijksweg A27 door tot aan het zuidelijk uiteinde van fort bij Rhijnauwen. Om tevens in noordoostelijke richting parallel aan de buitenkant van het fortterrein om te eindigen bij de kruising met de Zandlaan, Vagantenpad en Rijnsoever. Bron: Openstreet Map (NL).



De naam is afgeleid van het fort Vossegat, aangelegd in 1818. Het Vossegat was het oostelijke stukje van de Minstroom, waar die uitmondde in de Kromme Rijn. Daar was ook de boerderij Vossegat gelegen, tegenover Maarschalkerweerd en dus buiten de gemeente
Bunnik. De Vossegatsedijk, die daar begint, zet zich voort op Bunniks grondgebied noordelijk van Amelisweerd en Rhijnauwen. Het was de zuidelijke begrenzing van de Oostbroekse ontginningseenheid De Klei, in cultuur gebracht in de twaalfde eeuw. Een
oude naam van de weg is niet bekend.

Vastgesteld op 17 maart 2009 door het college van de gemeente Bunnik.

Overgenomen uit het: Straatnamenboek Gemeente Bunnik.


Straatnaamborden Weg naar Rhijnauwen (Utrecht) en Vossegatsedijk (Bunnik) bij de kruising met De Boeijelaan in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel. Straatnaamborden Weg naar Rhijnauwen (Utrecht) en Vossegatsedijk (Bunnik) bij de kruising met De Boeijelaan in juni 2021. Foto: Sander van Scherpenzeel.



Op dinsdag 23 april 1912 werd bij besluit van het college van burgmemeester en wethouders van gemeente De Bilt een deel van de Vossegatsedijk in zijn naam veranderd. De nieuwe naam werd Weg naar Rhijnauwen. Bij de invoering van het kadaster op 1 oktober 1832 was de weg nog in eigendom van Jhr. Jan Carel Wendel Strick van Linschoten van Rhijnauwen.

Boerderij De Boeije bleef na de grote grenswijziging van 1 januari 1954 geadresseerd staan aan de Vossegatsedijk 2 in de gemeente Bunnik. De Weg naar Rhijnauwen ging over van het grondgebied van De Bilt naar Utrecht. Terwijl de oprijlaan van de boerderij aansluiting had ten noorden op de Weg naar Rhijnauwen.

Voor de adressering aan de Vossegatsedijk 2 zal naar verluid in 1953 gekozen zijn omdat historisch gezien de boerderij altijd van oorsprong een aansluiting had op de Vossegatsedijk voor het jaar 1912 in De Bilt.

In 1925 werd in de gemeente Bunnik de wijknummering afgeschaft. En werd de adressering aan de Vossegatsedijk 2 officieel.



 Boerderij De Bonte Kraay aan de Koningsweg (1539 - 1819)   

Kaart uit de 17e eeuw naar de situatie uit het jaar 1539 naar de gerechten van de stadsvrijheid van Utrecht naar de hand van Cornelis Specht. Op deze kaart is oudste vermelding te vinden van hofstede 'De Bonte Kraay', gelegen naast de Kovelaarsbrug in het westen van Maarschalkerweerd aan de Koningsweg. Bron: Het Utrechts Archief, beeldbank. Kaart uit de 17e eeuw naar de situatie uit het jaar 1539 naar de gerechten van de stadsvrijheid van Utrecht naar de hand van Cornelis Specht. Op deze kaart is oudste vermelding te vinden van hofstede 'De Bonte Kraay', gelegen naast de Kovelaarsbrug in het westen van Maarschalkerweerd aan de Koningsweg. Bron: Het Utrechts Archief, beeldbank.


Na de aankoop door Lodewijk Napoleon van Nieuw-Amelisweerd en Oud-Amelisweerd in 1808 was zijn plan om van het landgoed een dierenpark te maken. Hierbij vond Napoleon het ook belangrijk dat de Koningsweg ter hoogte van de Kovelaarsbrug en het landje de Kattestaart bij Speelhuys Lagenhof, rechtgetrokken zou worden. Hier werden door werklieden in 1809 werk van gemaakt. Dit fragment van een kaart toont het plan van het rechttrekken van de Koningsweg in 1808. Heel mooi zijn hier ook bij het Speelhuys Lagenhof van familie Van der Slot en boerderij de De Bonte Kraay van de de heer Armauer erbij ingetekend. Kaart bevindt zich in het Nationaal Archief te Den Haag, Kaart werd getoond op zolder van Landgoed Oud-Amelisweerd in december 2016 tijdens een Napoleon tentoonstelling door het toenmalige Museum Oud-Amelisweerd. Foto: Sander van Scherpenzeel. Na de aankoop door Lodewijk Napoleon van Nieuw-Amelisweerd en Oud-Amelisweerd in 1808 was zijn plan om van het landgoed een dierenpark te maken. Hierbij vond Napoleon het ook belangrijk dat de Koningsweg ter hoogte van de Kovelaarsbrug en het landje de Kattestaart bij Speelhuys Lagenhof, rechtgetrokken zou worden. Hier werden door werklieden in 1809 werk van gemaakt. Dit fragment van een kaart toont het plan van het rechttrekken van de Koningsweg in 1808. Heel mooi zijn hier ook bij het Speelhuys Lagenhof van familie Van der Slot en boerderij de De Bonte Kraay van de de heer Armauer erbij ingetekend. Kaart bevindt zich in het Nationaal Archief te Den Haag, Kaart werd getoond op zolder van Landgoed Oud-Amelisweerd in december 2016 tijdens een Napoleon tentoonstelling door het toenmalige Museum Oud-Amelisweerd. Foto: Sander van Scherpenzeel.


       

Beschrijving van hypotheek4 akte van verkoop van hofstede De Bonte Kraaije aan de Staat der Nederlanden voor ƒ. 5.000-, op maandag 29 april in het jaar 1822. Dit voor de aanleg en bouw van de forten op De Houtense Vlakte. Bron: HUA, 22 312 (5) 1820 aug. 30-1823 sep. 19 5.17. Beschrijving van hypotheek4 akte van verkoop van hofstede De Bonte Kraaije aan de Staat der Nederlanden voor ƒ. 5.000-, op maandag 29 april in het jaar 1822. Dit voor de aanleg en bouw van de forten op De Houtense Vlakte. Bron: HUA, 22 312 (5) 1820 aug. 30-1823 sep. 19 5.17.



In het jaar 1330 verkocht de Utrechtse bisschop Jan van Diest van het Utrechtse DOM kapittel het goed Maarschalkerweerd van meer dan 100 morgen land aan het kapittel van St. Salvator, wat later het Oudmunster kapittel zou gaan heten. Oudmunster voerde op diverse percelen land pacht, erfpacht of erfpachtcanon uit. Tot in de achttiende eeuw zouden de meeste landerijen van Oudmunster op deze manier in hun bezit blijven. Hoofdbezitter bleef Oudmunster, maar een tweede bezitter bleef ook het kapittel Ten Dom. Zij voerde op vrijwel geen perceel erfpachtrecht uit.


Luchtfoto van het sportpark Maarschalkerweerd te Utrecht. Linksonder het fort Lunet I en rechts de Koningsweg. Mert links rivier de Kromme Rijn. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 805592. Luchtfoto van het sportpark Maarschalkerweerd te Utrecht. Linksonder het fort Lunet I en rechts de Koningsweg. Mert links rivier de Kromme Rijn. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 805592.



Na de Reformatie, het verbod om het katholieke geloof openbaar te belijden en de beeldenstorm, worden alle onroerende goederen en vastgoed van de Utrechtse kapittels ondergebracht bij de Staten van Utrecht. Ruim 230 jaar (tot februari 1811) zouden kanunniken de goederen van de vroegere kapittelordenen in beheer houden. Zo ook die van het kapittel Ten DOM en het Oudmunster kapittel en hun goederen in Maarschalkerweerd.


De Kovelaarsbrug en de Bonte Kraay (land) ingetekend op een kaart (fragment) uit 1602 van het Utrechtse kapittel van Oudmunster. Bron: Het Utrechts Archief, 223, 993, f.5. De Kovelaarsbrug en de Bonte Kraay (land) ingetekend op een kaart (fragment) uit 1602 van het Utrechtse kapittel van Oudmunster. Bron: Het Utrechts Archief, 223, 993, f.5.



Een eerste vermelding (voor zover bekend) van hofstede De Bonte Kraay dateert uit een pachtoorkonde uit het jaar 1541 op de datum van 17 januari voor Peter Klaasz in de Bonte Kraai. Het betreft  een hoeve (perceel grootte) lands, strekkende westwaarts op tot de heerweg (Koningsweg) en een hoeve, dair die huisinghe geheten de Bontecray op staende is, langs de andere kant van de de heerweg strekkende westwaarts op langs de Veensche weteringhe (Oud Wulverbroekwetering) en zuidwaarts tot aan de Grote Koppel.


Landerijen in Maarschalkerweerd op een kaart uit 1809 die in de Napoleontische Tijd van beide Amelisweerden ter voorbereiden werd getekend voor de voorgenomen grote verbouwing van het landgoed tot onder andere een dierenhof en zichtas-laan naar de DOMtoren toe. Kaart gebruikt bij de grote Napoleon tentoonstelling in december 2016 in het voormalige museum Oud-Amelisweerd. Foto: Sander van Scherpenzeel. Landerijen in Maarschalkerweerd op een kaart uit 1809 die in de Napoleontische Tijd van beide Amelisweerden ter voorbereiden werd getekend voor de voorgenomen grote verbouwing van het landgoed tot onder andere een dierenhof en zichtas-laan naar de DOMtoren toe. Kaart gebruikt bij de grote Napoleon tentoonstelling in december 2016 in het voormalige museum Oud-Amelisweerd. Foto: Sander van Scherpenzeel.



Al in de veertiende eeuw was Maarsckalkerweerd een ambachtsheerlijkheid van het kapittel, later werd daar de Grote en de Kleine Koppel aan toegevoegd. In de achttiende eeuw kwam de ambachtsheerlijkheid toe aan familie Van Cleeff, Munnicks van Cleeff en Rappard en Bosch van Drakestein (Heeckeren tak).

Meer hierover te lezen op de Munnicks van Cleeff pagina


Krantenknipsel uit De Tijd van 27 mei 1938 over het noodlottig ongeval van jachtopziener J. Hoek van het landgoed Nieuw-Amelisweerd op de onbewaakte spoorwegovergang in de Kerkweg en Rhijnspoorweg lopend van (Utrecht - Arnhem) van boerderij De Knapschinkel aan de Koningsweg naar het Fectio Vechten terrein in het zuiden. Bron: Delpher.nl. Krantenknipsel uit De Tijd van 27 mei 1938 over het noodlottig ongeval van jachtopziener J. Hoek van het landgoed Nieuw-Amelisweerd op de onbewaakte spoorwegovergang in de Kerkweg en Rhijnspoorweg lopend van (Utrecht - Arnhem) van boerderij De Knapschinkel aan de Koningsweg naar het Fectio Vechten terrein in het zuiden. Bron: Delpher.nl.


Kaart der beide Lust-plaatsen genaamd Amelisweerd en Oud-Amelisweerd uit 1808 door J.D. van Schelle en J.C, van de polder. A in en Oud en de veertiende eeuw werd Amelisweerd, gelegen in een binnenbocht van de Kromme Rijn, gesplitst in Oud en Nieuw. Op deze kaart is de formele stijl met de lange rechte assen en de vroeglanschappelijke aanleg met de kronkelende paden goed te zien. De as van Nieuw-Amelisweerd naar de Koningslaan werd in 1682 niet op, maar direct langs het nieuwe huis aangelegd. De hoofd- en diagonaalas van Oud-Amelisweerd kwamen er in 1770. Kaart: familiearchief Bosch van Drakestein, Erichem. Kaart der beide Lust-plaatsen genaamd Amelisweerd en Oud-Amelisweerd uit 1808 door J.D. van Schelle en J.C, van de polder. A in en Oud en de veertiende eeuw werd Amelisweerd, gelegen in een binnenbocht van de Kromme Rijn, gesplitst in Oud en Nieuw. Op deze kaart is de formele stijl met de lange rechte assen en de vroeglanschappelijke aanleg met de kronkelende paden goed te zien. De as van Nieuw-Amelisweerd naar de Koningslaan werd in 1682 niet op, maar direct langs het nieuwe huis aangelegd. De hoofd- en diagonaalas van Oud-Amelisweerd kwamen er in 1770. Kaart: familiearchief Bosch van Drakestein, Erichem.



In het jaar 1726 is de Evert van den Poll fundatie pachter van de diverse gronden op de grond van de Bonte Kraay. De fundatie geeft kleine perceeltjes in onderpacht uit aan tuinders en landbouwers op de Bonte Kraay. Evert van de Poll was advocaat voor de der Staten van Utrecht en bestemde in 1602 bij testament zijn vermogen tot instelling van een werkhuis. Het doel van het werkhuis was om 'ledichgangers' en bedelaars van de straat te houden.


Hulpkaart met daarop ingetekend de voorgenomen verbreding van de Koningsweg door de Provinciale Waterstaat van Utrecht en de daarvoor aan te kopen gronden van familie Bosch van Drakestein. Bron: Kadasterarchiefviewer 1832 -1987. Hulpkaart met daarop ingetekend de voorgenomen verbreding van de Koningsweg door de Provinciale Waterstaat van Utrecht en de daarvoor aan te kopen gronden van familie Bosch van Drakestein. Bron: Kadasterarchiefviewer 1832 -1987.

 

     


Het huis werd in 1604 ingericht in het voormalige Karmelietenklooster aan de noordzijde van het St. Nicolaaskerkhof en in 1615 overgebracht naar een gedeelte van het St. Nicolaasklooster aan de westzijde van hetzelfde kerkhof.

In het jaar 1754 dragen de Utrechtse Momberkamer (weeskamer die in vroegere tijden bescherming bood aan onmondige kinderen, jonger dan 18 jaar) en fundatie Evert van den Poll het land en de hofstede over aan Jacob en zijn zuster Cornelia Vervoorn. Die zij vervolgens  op diverse perceeltjes land op de Bonte Kraay in pacht uitgeven voor landbouwers en gewastelers.


Bij gemeenteraadsbesluit van de gemeente Utrecht van 23 november 1972 werd voor f. 400.000,- aangekocht van de St. Het Evert Zoudenbalch Huis ruim 7 hectare, 77 are en 90 centiare het land met de vroegere naam ,De Bonte Kraay'. Bron: Het Utrechts Archief, 1803. Bij gemeenteraadsbesluit van de gemeente Utrecht van 23 november 1972 werd voor f. 400.000,- aangekocht van de St. Het Evert Zoudenbalch Huis ruim 7 hectare, 77 are en 90 centiare het land met de vroegere naam ,De Bonte Kraay'. Bron: Het Utrechts Archief, 1803.



In 1786 verkopen de erfgenamen van Cornelia Vervoorn haar boedel en de Bonte Kraay St. Simon Coert van Efferen (1720-1799), Heer van Nieuw-Amelisweerd. Hij was in 1771 gehuwd  met Maria Jacoba Cornelia gravin van Efferen. Zij had een eerder huwelijk van ruim 20 jaar met Hendrik van Utenhove (1715-1767). 

Tussen april en oktober 1767 stierf hij aan de pleuris. Zo volgde er een periode van 13 jaar, waarin De Bonte Kraay onderdeel uitmaakte van het Landgoed Nieuw-Amelisweerd. Na het overlijden van St. Simon Coert van Efferen in 1799 verkopen zijn erfgename en zijn weduwe de hofstede en land.


        

Op zaterdag 12 januari 1799 wordt om 16:00 uur in de middag ten overstaan van de Utrechtse Cornelis de Wijs oa de hofstede De Bonte Kraay verkocht door de erfgename van St. Simon Coert van Efferen na zij na zijn overlijden in dat jaar. Bron: Utrechtsche Courant van 24 december 1798, Delpher.nl. Op zaterdag 12 januari 1799 wordt om 16:00 uur in de middag ten overstaan van de Utrechtse Cornelis de Wijs oa de hofstede De Bonte Kraay verkocht door de erfgename van St. Simon Coert van Efferen na zij na zijn overlijden in dat jaar. Bron: Utrechtsche Courant van 24 december 1798, Delpher.nl.



Op zaterdag 12 januari 1799 verkopen de erfgename het land en hofstede de Bonte Kraay aan Maximiliaan Frederik Armauer. Hij was tuinman op landgoed Oostbroek in De Bilt. Een landgoed gelegen ten noordoosten van de hofstede. Maximiliaan overleed op 15 september 1818 te Zeist op 76 jarige leeftijd. Voor zijn overlijden was hij tuinman op Slot Zeist.

Naar de hand van Armauer is een prachtige kaart van landgoed Oostbroek bewaard gebleven uit 1778.


'Plan van de Campagner Oost-Broeck, Geleegen onder den Geregte Oost-Broek & de Bilt: opgemeeten & geteekent door Maximiliaan Frederik: Armauer Tuynman te Plaatse aldaar in 't jaar 1778', ingekleurde pentekening, Bron: Collectie Bibliotheek Wageningen UR, (Speciale Collecties). 'Plan van de Campagner Oost-Broeck, Geleegen onder den Geregte Oost-Broek & de Bilt: opgemeeten & geteekent door Maximiliaan Frederik: Armauer Tuynman te Plaatse aldaar in 't jaar 1778', ingekleurde pentekening, Bron: Collectie Bibliotheek Wageningen UR, (Speciale Collecties).


       

Oproep aan nabestaande na het overlijden van Armauer om zich te melden bij de vredesrechter van het twee kantongerecht te Amersfoort in najaar 1818. Te lezen in de Nederlandse Staatscourant uitg. 305. van 28 dec. 1818 artikel 318. Bron: Delpher.nl. Oproep aan nabestaande na het overlijden van Armauer om zich te melden bij de vredesrechter van het twee kantongerecht te Amersfoort in najaar 1818. Te lezen in de Nederlandse Staatscourant uitg. 305. van 28 dec. 1818 artikel 318. Bron: Delpher.nl.



Zoals in de Nederlandse Staatscourant van 28 december 1818 staat te lezen, dat een vredesrechter van het tweede kantongerecht in contact wilde komen met de erfgename. Dit had alles te maken met dat vrijwel zeker de Nederlandse Staat en het Ministerie van Oorlog de grond van Armauer wilde hebben om de vier Lunetten op de Houtense Vlakte te bouwen. Op dit stuk grond van de Bonte Kraay werd fort Lunet I gerealiseerd tussen 1819 en 1821.

Voor zover bekend had Armauer geen kinderen of familie in Nederland wonen. Dus zal aan het begin van het jaar 1819 zijn onroerend goed zijn overgedragen of verkocht aan het Ministerie van Oorlog. Na ruim 280 jaar kwam er een einde aan hofstede De Bonte Kraay. Kort na de overdracht van de hofstede zal deze aan de slopershamer ten prooi zijn gevallen.

Na de bouw van fort Lunet I kwam de overige grond gelegen ten oosten van de lunet terug bij het Hervormd Burgerweeshuis. Het weeshuis was in eerdere tijden gelieerd aan de Van der Poll fundatie. In 1832 staat het weeshuis ingeschreven in het kadaster op dit perceel.


Fragment van oproep aan nabestaande na het overlijden van Armauer om zich te melden bij de vredesrechter van het twee kantongerecht te Amersfoort in najaar 1818. Te lezen in de Nederlandse Staatscourant uitg. 305. van 28 dec. 1818 artikel 318. Bron: Google Books. Fragment van oproep aan nabestaande na het overlijden van Armauer om zich te melden bij de vredesrechter van het twee kantongerecht te Amersfoort in najaar 1818. Te lezen in de Nederlandse Staatscourant uitg. 305. van 28 dec. 1818 artikel 318. Bron: Google Books.


     

Luchtfoto van de 2e Algemene Begraafplaats Kovelswade (Koningsweg) te Utrecht, uit het zuidoosten; op de voorgrond het verdedigingswerk Lunet 2 in het midden de spoorlijnen Utrecht-Arnhem en Utrecht - 's-Hertogenbosch op vrijdag 29 mei 2009. Met rechts in het wit tuincentrum Intratuin en vuurwerkhandel Koningsdal staande op de grond die aan het begin van de vijftiende eeuw de 'Cattestaert' werd genoemd. Naar de vorm van het perceel. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 802481. Luchtfoto van de 2e Algemene Begraafplaats Kovelswade (Koningsweg) te Utrecht, uit het zuidoosten; op de voorgrond het verdedigingswerk Lunet 2 in het midden de spoorlijnen Utrecht-Arnhem en Utrecht - 's-Hertogenbosch op vrijdag 29 mei 2009. Met rechts in het wit tuincentrum Intratuin en vuurwerkhandel Koningsdal staande op de grond die aan het begin van de vijftiende eeuw de 'Cattestaert' werd genoemd. Naar de vorm van het perceel. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 802481.


Luchtfoto van het verdedigingswerk Lunet I te Utrecht, uit het zuidoosten. Op de voorgrond de Koningsweg en op de achtergrond de Waterlinieweg. Met rechts van fort Lunet I nog warmoesgronden in het voorjaar van 1990. Wat in eerdere tijden grond van het Hervormde Burgerweeshuis. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 85443. Luchtfoto van het verdedigingswerk Lunet I te Utrecht, uit het zuidoosten. Op de voorgrond de Koningsweg en op de achtergrond de Waterlinieweg. Met rechts van fort Lunet I nog warmoesgronden in het voorjaar van 1990. Wat in eerdere tijden grond van het Hervormde Burgerweeshuis. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 85443.


       


Van hofstede De Bonte Kraay en de (Oude) Kovelaarsbrug zijn tot op heden geen afbeelding bewaard gebleven of bekend.

Bronnen: C. Dekker, Het Kromme-Rijngebied in de Middeleeuwen, 1983, Matrijs, HUA: 216, 1733-12 - 216, 3938.


       

Fragment van een pre(kadastralekaart/verpondingskaart uit het jaar 1806 van de ambachtsheerlijkheid De Grote en de Kleine Koppel en Maarschalkerweerd waarop speelhuys Lagenhof (fam. Van der Slot) en hofstede De Bonte Kraay (dhr. Armauer) aan de Koningsweg nog op ingetekend staan. Opvallend is dat de oude kapittelgrond van St. Marie waarop later in 1819 fort Lunet II gebouwd zou gaan worden nog bij de kadastrale gemeente Tolsteeg behoord. De forten Lunet I, II, III en IV op de Houtense Vlakte zouden gebouwd gaan worden grotendeels op de oude kapittelgrond van St, Marie van Utrecht. Sinds het begin van de negentiende eeuw was de grond het eigendom van de Staat der Nederlandse Domeinen. De forten maakte destijds onderdeel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Bron: Het Utrechts Archief, Topografische Atlas 136-2, 4, 6. Fragment van een pre(kadastralekaart/verpondingskaart uit het jaar 1806 van de ambachtsheerlijkheid De Grote en de Kleine Koppel en Maarschalkerweerd waarop speelhuys Lagenhof (fam. Van der Slot) en hofstede De Bonte Kraay (dhr. Armauer) aan de Koningsweg nog op ingetekend staan. Opvallend is dat de oude kapittelgrond van St. Marie waarop later in 1819 fort Lunet II gebouwd zou gaan worden nog bij de kadastrale gemeente Tolsteeg behoord. De forten Lunet I, II, III en IV op de Houtense Vlakte zouden gebouwd gaan worden grotendeels op de oude kapittelgrond van St, Marie van Utrecht. Sinds het begin van de negentiende eeuw was de grond het eigendom van de Staat der Nederlandse Domeinen. De forten maakte destijds onderdeel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Bron: Het Utrechts Archief, Topografische Atlas 136-2, 4, 6.


Fragment van de kadasterkaart van de gemeente Oud-Wulven vanaf 1 oktober 1832 in de wijk Maarschalkerweerd. Tussen 1819 en 1821 werden hier forten lunet I en II op de Houtense Vlakte gebouwd. Opvallend is dat na de invoering van het kadaster in Oud-Wulven de grond waarop fort Lunet II is gebouwd nu wel bij de gemeente Oud-Wulven en later vanaf 1858 bij de gemeente Houten is komen te behoren. Hofstede De Bonte Kraay is dan al in 1819 gesloopt voor de bouw van fort Lunet I. Speelhuys Lagenhof is dan nog onderdeel van het fortterrein van fort Lunet I, maar zou enkele jaren later onder de slopershamer ten prooi komen vallen. De forten werden gebouwd als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) te Amersfoort, beeldbank. Fragment van de kadasterkaart van de gemeente Oud-Wulven vanaf 1 oktober 1832 in de wijk Maarschalkerweerd. Tussen 1819 en 1821 werden hier forten lunet I en II op de Houtense Vlakte gebouwd. Opvallend is dat na de invoering van het kadaster in Oud-Wulven de grond waarop fort Lunet II is gebouwd nu wel bij de gemeente Oud-Wulven en later vanaf 1858 bij de gemeente Houten is komen te behoren. Hofstede De Bonte Kraay is dan al in 1819 gesloopt voor de bouw van fort Lunet I. Speelhuys Lagenhof is dan nog onderdeel van het fortterrein van fort Lunet I, maar zou enkele jaren later onder de slopershamer ten prooi komen vallen. De forten werden gebouwd als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) te Amersfoort, beeldbank.


Fragment van een kaart uit 1780 van de stad Utrecht en omgeving waarop alle wegen, watergangen en de positie van waarop alle nieuw te bouwen forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie moeten komen ter verdediging van het westelijke Nederland zoals als wij dat vandaag kennen als de Randstad. Links staa hofstede De Bonte Kraay ingetekend. Hierin is de kaarttekenaar vergeten ook speelhuys Lagenhof erbij in te tekenen. Rechts van het midden landgoed Nieuw-Amelisweerd met bovenaan in Maarschalkerweerd de hofsteden De Grote en De Kleine Kuil. Bron: Het Utrechts Archief, 8001. Fragment van een kaart uit 1780 van de stad Utrecht en omgeving waarop alle wegen, watergangen en de positie van waarop alle nieuw te bouwen forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie moeten komen ter verdediging van het westelijke Nederland zoals als wij dat vandaag kennen als de Randstad. Links staa hofstede De Bonte Kraay ingetekend. Hierin is de kaarttekenaar vergeten ook speelhuys Lagenhof erbij in te tekenen. Rechts van het midden landgoed Nieuw-Amelisweerd met bovenaan in Maarschalkerweerd de hofsteden De Grote en De Kleine Kuil. Bron: Het Utrechts Archief, 8001.


 

   Speelhuys Lagenhof of Zilvervliet (1748-1840)

bij de Kovelaarsbrug langs de Koningsweg   

  • Kaart (fragment) van de Kattestaart met de Kovelaarsbrug, Koppeldijk (Rhijndijkje) en Koningsweg. Bron: Het Utrechts Archief.
  • Kaart uit ca. 1600 met de Kovelaarsbrug en zeven vrije huizen van het DOM kapittel aan de Koningsweg. Erbij ingetekend staat ook hofstede De Bonte Kraay. Bron: Het Utrechts Archief, 221, 1527.
  • Kaart uit 1761 naar een voorbeeld uit 1614 door tekenaar J.Rz. van den Berch met bovenaan het sinds 1748 bekende speelhuis bij de Kovelaarsbrug. Weg naar rechtsonder is het Rijndijkje of Koppeldijk. Bron: Het Utrechts Archief, 221, 1097.
  • De Kovelaarsbrug in 1808 bij speelhuis Lagenhof van familie Van der Slot met daarnaast hofstede De Bonte Kraay van de heer Armauer. Kaart bevindt zich in het Nationaal Archief. Foto: Sander van Scherpenzeel.
  • Fragment van een pre(kadastralekaart)/verpondingskaart uit 1806 waarop nog Speelhuis Lagenhof en hofstede De Bonte Kraay op ingetekend staan tezamen met de Kovelaarsbrug. Bron: Het Utrechts Archief, Topografische Atlas, 136-2, 4, 6.
  • Kaart door J. van den Berch van een perceel land gelegen tussen de Kromme Rijn en de weg naar Wijk bij Duurstede bij de Covelaarsbrug in Maarschalkerweerd in 1612. Bron: Het Utrechts Archief, 223, 1362.
  • Kaart uit het kaartenboek van het Utrechtse kapittel van St. Marie met de landerijen ten zuiden van Utrecht in Tolsteeg in 1630. Links de Kovelaarsbrug en de Kattestaart. Bron: Het Utrechts Archief, 221, 945, fol. 25 en 26.
  • Fragment van de tot nu toe oudst bekende kaart van de Koningsweg met Koppeldijk en Kovelaarsbrug uit 1595. Utrecht beneden is het noorden. Bron: Het Utrechts Archief, 222, 328, 1.v
  • De oudst tot nu bekende kaart van de Koningsweg met Koppeldijk en Kovelaarsbrug uit 1595. Utrecht beneden is het noorden. Bron: Het Utrechts Archief, 222, 328, 1.
  • De kadastrale situatie anno 2020 rond fort Lunet I en II en de Koningsweg. Het land van de Kattestaart ten zuiden van de weg waar Intratuin en Koningsdal zitten is nog goed zichtbaar. Bron: Kadastralekaart.com.
  • Plattegrond van de wijk K in de 5e Afdeling te Utrecht, het terrein tussen de Kromme Rijn / Lunetten / in 1890 met Fort Lunet I en II, Koningsweg en de Kovelaarsbrug en Kattestaart. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 214211.
  • Plattegrond van de wijk K in de 5e Afdeling te Utrecht, het terrein tussen de Kromme Rijn / Lunetten / in 1890. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 214211.
  • Het gebied ten zuiden van de Kattestaart en de Koningsweg rond 1900 voordat de 2e Algemene Begraafplaats Kovelswade werd aangelegd. Rechts Fort Lunet I en II. Bron: Het Utrechts Archief, 1007-2.
  • Gezicht nieuwe Kovelaarsbrug op de Koningsweg te Utrecht tussen 1890 en 1905. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 620.
  • Het gebied ten zuiden van de Kattestaart en de Koningsweg rond 1903 voordat de 2e Algemene Begraafplaats Kovelswade werd aangelegd. Rechts Fort Lunet I en II. Bron: Het Utrechts Archief, 1007-2.


       


In het jaar 1330 verkocht de Utrechtse bisschop Jan van Diest van het Utrechtse DOM kapittel het goed Maarschalkerweerd van meer dan 100 morgen land aan het kapittel van St. Salvator. Later zou het Oudmunster kapittel gaan heten. Oudmunster voerde op diverse percelen land pacht, erfpacht of erfpachtcanon uit. Tot in de achttiende eeuw zouden de meeste landerijen van Oudmunster op deze manier in hun bezit blijven. Hoofbezitter bleef Oudmunster, maar een tweede bezitter bleef ook het kapittel Ten Dom. Zij voerde op vrijwel geen perceel erfpachtrecht uit.


Kaart uit 1761 naar een voorbeeld uit 1614 door tekenaar J.Rz. van den Berch met bovenaan het sinds 1748 bekende speelhuis bij de Kovelaarsbrug. Weg naar rechtsonder is het Rijndijkje of Koppeldijk. Bron: Het Utrechts Archief, 221, 1097. Kaart uit 1761 naar een voorbeeld uit 1614 door tekenaar J.Rz. van den Berch met bovenaan het sinds 1748 bekende speelhuis bij de Kovelaarsbrug. Weg naar rechtsonder is het Rijndijkje of Koppeldijk. Bron: Het Utrechts Archief, 221, 1097.



Na de Reformatie, het verbod om het katholieke geloof openbaar te belijden en de beeldenstorm, worden alle onroerende goederen en vastgoed van de Utrechtse kapittels ondergebracht bij de Staten van Utrecht. Ruim 230 jaar (tot februari 1811) zouden kanunniken de goederen van de vroegere kapittelordenen in beheer houden. Zo ook die van het kapittel Ten DOM en het Oudmunster kapittel en hun goederen in Maarschalkerweerd.


Kaart uit 1761 naar een voorbeeld uit 1614 door tekenaar J.Rz. van den Berch met links het sinds 1748 bekende speelhuis bij de Kovelaarsbrug. Weg naar rechtsonder is het Rijndijkje of Koppeldijk. Bron: Het Utrechts Archief, 221, 1097. Kaart uit 1761 naar een voorbeeld uit 1614 door tekenaar J.Rz. van den Berch met links het sinds 1748 bekende speelhuis bij de Kovelaarsbrug. Weg naar rechtsonder is het Rijndijkje of Koppeldijk. Bron: Het Utrechts Archief, 221, 1097.



Een van de vroegst bekende vermelding van de Kovelaarsbrug dateert van 4 juni 1377 uit een document, waarin wordt geschreven over Covelwadebrugghe ter Coppel waerts. De Kovelaarsbrug lag aan de Koningsweg, een weg die vermoedelijk al uit de achtste eeuw dateert. Voor het jaar 1122 en voor de grote ontginningen in het Kromme-Rijngebied, werden aan de zuidelijke kant van de Kromme Rijn kaden opgeworpen, waarover in de achtste eeuw  werd gereisd richting de zuidoostelijke dorpen.


Beschrijving van hypotheek4 akte, waarbij familie Van der Slot de Buitenplaats Zilvervliet of Lagenhof verkocht aan de Staat der Nederlanden voor ƒ. 6.000,- op maandag 29 april 1822. Bron: HUA, 22 312 (5) 1820 aug. 30-1823 sep. 19 5.16 Beschrijving van hypotheek4 akte, waarbij familie Van der Slot de Buitenplaats Zilvervliet of Lagenhof verkocht aan de Staat der Nederlanden voor ƒ. 6.000,- op maandag 29 april 1822. Bron: HUA, 22 312 (5) 1820 aug. 30-1823 sep. 19 5.16


       


Het ontstaan van de Kovelaarsbrug kwam mede doordat een deel van de oude Rijnbedding niet wilde verlanden of verzanden. Vanaf de vijftiende eeuw werd dit vroegere stuk van de Rijnbedding de Cattestaert genoemd, wat te vinden  is in de oude kapittel archieven. De vroegere knik in de Koningsweg maakte, naar de vorm in zijn tracé, dat een perceel aan de noordelijke kant van de weg de Cattestaert werd genoemd. Een naam, die al vanaf 1405 bekend is in de archieven.

De Koningsweg, die vermoedelijk al uit de achtste eeuw dateert, wordt in het jaar 1260 genoemd als Thollersteghe. Deze weg is genoemd naar zijn toeloop naar de Tolsteegpoort aan de zuidkant van de stadsomwalling van Utrecht. De vroegere stadsbuitenheerlijkheid, gemeente en huidige wijk herinneren nog aan deze tijd van tolheffing aan de stadspoort. In de negentiende eeuw werd Tolsteeg ook omgeschreven als Klein Kovelswade. Een naam, die nog terug te vinden is in de 2e Algemene Begraafplaats Kovelwade, gelegen aan de Koningsweg. Groot Kovelwade heeft ook bestaan en heeft een korte tijd gediend voor het gebied van Abstede. Maar deze naam raakte meer in gebruik bij de bevolking en is onder de naam Abstede bekender geworden.


Fragment van een kaart (lage resolutie) van de Kovelaarsbrug en omgeving omstreeks 1815. De Koningsweg is al doorgetrokken bij de 'Cattestaert' door werklieden van koning Napoleon met erop ingetekend het speelhuys Lagenhof maar dan anders benaamd als 'Zilverlvliet'. Bron: Fiches, Nationaal Archief te Den Haag. Fragment van een kaart (lage resolutie) van de Kovelaarsbrug en omgeving omstreeks 1815. De Koningsweg is al doorgetrokken bij de 'Cattestaert' door werklieden van koning Napoleon met erop ingetekend het speelhuys Lagenhof maar dan anders benaamd als 'Zilverlvliet'. Bron: Fiches, Nationaal Archief te Den Haag.



Klein Kovelswade en de Kovelaarsbrug komen aan hun naam door de monniken, die vanuit hun klooster in Oudwijk naar hun landerijen in Tolsteeg moesten lopen. In hun kovels (monniken kleding) moesten ze zich door drassig gebied waden.

Hoofdbezitter van de gronden en ambachtsheerlijkheid van Maarschalkerweerd van het Utrechtse kapittel van Oudmunster. Tweede bezitter van het geheel was het kapittel Ten DOM. In vergelijking met zijn mede bezitter van het goed had het DOM kapittel geen verdere pacht, erfpacht of erfpachtcanons te voeren in het gebied. Diverse kapittels hadden in de loop der eeuwen er veel belang bij om hun gronden in de omgeving van de Kovelaarsbrug en hofstede De Bonte Kraay te karteren. Dit heeft geresulteerd in een rijke verzamelingen aan kaarten van brug en hofstede met grond, zoals te zien is in de viewer bovenaan dit artikel.


In de Nederlandsche Staatscourant van 15 augustus 1840 wordt een Openbare Aanbesteding gepresenteerd door Departement voor de zaken van Oorlog voor het slopen van 2 loodsen en het oude speelhuys Zilvervliet achter fort Lunet I op de Houtense Vlakte. Het speelhuys zou in het najaar van 1840 worden gesloopt. Bron: Delpher.nl. In de Nederlandsche Staatscourant van 15 augustus 1840 wordt een Openbare Aanbesteding gepresenteerd door Departement voor de zaken van Oorlog voor het slopen van 2 loodsen en het oude speelhuys Zilvervliet achter fort Lunet I op de Houtense Vlakte. Het speelhuys zou in het najaar van 1840 worden gesloopt. Bron: Delpher.nl.


         


Na de Reformatie, het verbod om het katholieke geloof openbaar te belijden en de Beeldenstorm, worden alle onroerende goederen en vastgoed van de Utrechtse kapittels ondergebracht bij de Staten van Utrecht. Ruim 230 jaar (tot februari 1811) zouden kanunniken de goederen van de vroegere kapittelordenen in beheer houden. Zo ook die van het kapittel Ten DOM en het Oudmunster kapittel en hun goederen in Maarschalkerweerd.



In een verzoekschrift en minuut-verzoekschrift uit het jaar 1596 wordt door de geburen (inwoners) van de Vrije huizen bij de Kovelaarsbrug onder Bunnik en Vechten (Maarschalkerweerd) aan de Staten van Utrecht gevraagd om in de ongelden (belastingen) als voorheen een vierde van die van Bunnik en Vechten, en niet een derde, te behoeven te betalen. Daarbij wijzende op het slopen van de hofstede de Bonte Kraay, een van de zeven vrije huize. Zie de kaart in de fotoviewer van Speelhuys Lagenhof onderaan dit artikel.



In het jaar 1726 is de Evert van den Poll fundatie pachter van de diverse gronden op de grond van de Bonte Kraay. De fundatie geeft kleine perceeltjes in onderpacht uit aan tuinders en landbouwers op de Bonte Kraay. Evert van de Poll was advocaat voor de der Staten van Utrecht en bestemde in 1602 bij testament zijn vermogen tot instelling van een werkhuis. Het doel van het werkhuis was om 'ledichgangers' en bedelaars van de straat te houden.



In 1748 koopt de fabrikant Jan Hendrik van der Sloth een perceel van Van der Poll fundatie om er zijn speelhuys te bouwen. Rond 1800 duiken namen op als 'Lagenhof' of 'Zilvervliet'. Het speelhuys werd gebouwd direct ten noorden van de Kovelaarsbrug naast de Koningsweg. Jan Hendrik maakte er een huizinge van gemak van. Later genoemd als Speelhuys. Dit was een oude Nederlandse term voor een luxe gebouwtje, waar in de achttiende eeuw een kaartje gelegd kon worden.


     

Gemeente Utrecht :Algemeen Hoogteplan : getekend volgens een plattegrond van de gemeente Utrecht van 1881 met ingetekende hoogtelijnen. Hoogtekaart gemeente Utrecht A. van der Zweep uit 1931. Kaart Universiteitsbibliotheek Utrecht, Speciale Collectie. Gemeente Utrecht :Algemeen Hoogteplan : getekend volgens een plattegrond van de gemeente Utrecht van 1881 met ingetekende hoogtelijnen. Hoogtekaart gemeente Utrecht A. van der Zweep uit 1931. Kaart Universiteitsbibliotheek Utrecht, Speciale Collectie.


Overzichtskaart uit 1832 bij Forten Lunet I en II op de Houtense Vlakte waarbij het speelhuys in het groen en rood gearceerd Zilvervliet is. Bron: HISGIS Utrecht. Overzichtskaart uit 1832 bij Forten Lunet I en II op de Houtense Vlakte waarbij het speelhuys in het groen en rood gearceerd Zilvervliet is. Bron: HISGIS Utrecht.


Fragment van een kaart uit de rechter-onderhoek van de 4 Lunetten op de Houtensche Vlakte Lunet I en II en de hoogtelijnen rondom de 'Cattestaert'. Gemeente Utrecht : Algemeen Hoogteplan : getekend volgens een plattegrond van de gemeente Utrecht van 1881 met ingetekende hoogtelijnen. Hoogtekaart gemeente Utrecht A. van der Zweep uit 1931. Kaart Universiteitsbibliotheek Utrecht, Speciale Collectie. Fragment van een kaart uit de rechter-onderhoek van de 4 Lunetten op de Houtensche Vlakte Lunet I en II en de hoogtelijnen rondom de 'Cattestaert'. Gemeente Utrecht : Algemeen Hoogteplan : getekend volgens een plattegrond van de gemeente Utrecht van 1881 met ingetekende hoogtelijnen. Hoogtekaart gemeente Utrecht A. van der Zweep uit 1931. Kaart Universiteitsbibliotheek Utrecht, Speciale Collectie.


          


In 1749 legt Jan Hendrik van der Sloth (1710 - ... ) bij notariële registratie vast, dat het speelhuys bij zijn overlijden aan een van zijn dochters toekomt. In een latere registratie legt hij in een codicil vast of twee van zijn dochters aan het eind van de achttiende eeuw het speelhuys voor f. 2.000 gulden zouden willen accepteren na zijn overlijden.

Jan Hendrik was zeer trots op zijn speelhuys aan de doorgaande Koningsweg naar Bunnik en Wijk bij Duurstede. Hij verhuurde zijn goed diverse malen aan weledele heren bij diverse Utrechtse notarissen.

Jan Hendrik van der Sloth was twee keer gehuwd geweest. Eerst met Maria Cours (1710 - 1756) en na haar overlijden huwde hij met Cornelia van Wickenburg (1710 - ... ). Zij had uit een eerder huwelijk met Cornelis van Riemsdijk een dochter gekregen. Uit het eerste huwelijk van Jan Hendrik waren diverse kinderen voortgekomen.
In het jaar 1802 wordt in een verkoopakte in de belendingen genoemd (naast gelegen), dat het speelhuys nog bij een van Van der Slots kinderen toebehoord.

In 1809 wordt de Koningsweg ten zuiden van het speelhuys rechtgetrokken ten opzichten van het zuidelijke gelegen Kattestaart, ter hoogte van de oude Kovelaarsbrug. Deze verzanding of verlegging van de Koningsweg word uitgevoerd door personeel van Lodewijk Napoleon.
Op zaterdag 25 mei 1822 werd door domeinen van de Nederlandse Staat het speelhuys aangekocht van een de nazaten van Van der Slot, vermeld staat W.H. van der Slot.

In 1832 staat het speelhuys nog in het kadaster ingetekend achter Fort Lunet I. Enkele jaren later, in het najaar van 1840, zou bij aanbesteding het speelhuys tezamen met twee loodsen achter het fort Lunet I worden afgebroken.


         

Overzicht van aan te kopen landerijen bij Koninklijke beschikking in het jaar 1820. Waarbij diverse landerijen, percelen weg en water werden aangekocht door de Staat der Nederlanden voor de bouw van de 4 Lunetten op de Houtense Vlakte. In onder andere de gemeente Oud-Wulven, Abstede, Tolsteeg, Utrecht en De Bilt. Bron: RHC Rijnstreek en Lopikerwaard, H009. Overzicht van aan te kopen landerijen bij Koninklijke beschikking in het jaar 1820. Waarbij diverse landerijen, percelen weg en water werden aangekocht door de Staat der Nederlanden voor de bouw van de 4 Lunetten op de Houtense Vlakte. In onder andere de gemeente Oud-Wulven, Abstede, Tolsteeg, Utrecht en De Bilt. Bron: RHC Rijnstreek en Lopikerwaard, H009.